بر شماريم به همين ميزان عقلمان در ما بيدارتر مى‌شود و اعتماد ما بدان افزايش مى‌يابد و نسبت به زواياى پنهان آن آگاهى بيشترى مى‌يابيم، زيرا عقل ما را به سوى خود عقل رهنمون مى‌نمايد چنان كه آينه ما را به صورت رهنمون مى‌گردد.

از همين رو بيان حقيقت و مثالهايى كه عقل آن را مكشوف مى‌سازد و بدان فرا مى‌خواند از اهمّيت بسيارى در شناخت آن و در نتيجه شناخت اشياء به وسيله آن برخوردار است. احاديثى كه قرآن كريم را تفسير مى‌كنند پيوسته عقول را از طريق بيان اين حقايق بيدار مى‌سازند. در حديثى در بيان لشگريان عقل و لشگريان جهل چنين مى‌خوانيم:

«به عقل، خير داده شد و آن وزير عقل است و شر ضدّ آن قرار داده شد و آن وزير جهل است و به عقل، تصديق داده شد و ضدّ آن انكار است و اميد داده شد و ضدّ آن نااميدى است و عدالت داده شد و ضدّ آن ستم است و خشنودى داده شد و ضدّ آن خشم است و سپاس داده شد و ضدّ آن ناسپاسى است و دلگرمى داده شد و ضدّ آن دلسردى است و توكّل داده شد و ضدّ آن حرص است و مهربانى داده شد و ضدّ آن سنگدلى است و رحمت داده شد و ضدّ آن غضب است و علم داده شد و ضدّ آن جهل است و فهم داده شد و ضدّ آن حماقت است و پاكدامنى داده شد و ضدّ آن پرده درى است و زهد داده شد و ضدّ آن رغبت است و رفق داده شد و ضدّ آن شرم است‌