آيه دوم پيروى منافقين‌از هواهاى خودرا موجب ناتوانى درك آن‌ها از فهم سخنان پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‌داند كه خداوند آن را نهادن مهر بر دلها «طبع على القلوب» و بسته شدن كامل آن بر اثر هوا ناميده است.

در آيات بسيارى پيروى از پدران يا محيط اجتماعى يا شرايط اقتصادى را دليل قوى در گمراهى انسان مى‌يابيم ولى تمامى اين اسباب و دلايل‌ارادى هستند كه تابع «خواست» خود انسان مى‌باشند و قرآن پيوسته او را دعوت مى‌كند كه خود را از فشارهاى اين عوامل متضادّ به منظور دستيابى به شناخت صحيح رهايى بخشد.

٥- آيا كسى كه خواهان رسيدن به حق نيست از عقل بهره مى‌جويد؟ هرگز، در همين جاست كه پيوند استوار ميان عقل و پيروى از حقّ را كشف مى‌كنيم. عقل به حقّ فرا مى‌خواند و دوست داشتن حقّ و اراده پيروى از آن، فرد را به سوى عقل مى‌خواند و از همين جا ضرورت تسليم در برابر حق و استكبار نورزيدن در برابر آن ظهور مى‌كند و به ميزان تسليم در برابر حق و پيروى از راههاى آن نيروى عقل در انسان پيوند مى‌يابد و هرچه آدمى از پيش داوريهاى خود فاصله بيشترى بگيرد و نسبت به شناخت تمامى حقيقت آمادگى بيشترى بيابد به واقعيّت نزديكتر مى‌شود و از عقل بيشترى برخوردار است.

تسليم در برابر حقّ با سه عامل در اتباط است: