جز او اطاعت شود و كسى مورد فرمانبرى قرار مى‌گيرد كه خداوند به اطاعت از او دستور داده باشد و آيا خداوند به اطاعت از كسى دستور مى‌دهد كه صلاحيت رهبرى نمونه را ندارد؟ حتّى هنگامى كه خداوند به اطاعت از فردى فرمان مى‌دهد فرمانبرى از چنين فرد به نام پروردگار متعال خواهد بود و تنها بر اساس جنبه مثبت فرد است كه صلاحيت رهبرى مى‌يابد، جنبه رسالت پيامبر صلى الله عليه و آله و ولايت امام و فقه و ورع يك مرجع و و كالتى كه از جانب مرجع داده مى‌شود جوانبى هستند كه مورد فرمانبرى قرار مى‌گيرند و جوانب منفى نظير نادانى، ناتوانى و گمراهى ذاتى از عوامل رهبرى نيستند به علاوه آن كه هر بشرى حتّى پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله بخشى از اين صفات را داراست تا آن جا كه به پيامبر دستور داده مى‌شود:

(قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحَى‌ إِلَي‌غَّ أَنَّمَا إِلهُكُمْ إِلهٌ وَاحِدٌ) [١] «بگو من انسانى هستم همانند شما، به من وحى مى‌شود، هر آينه خداى شما خدايى است يكتا.» و لذا يك انسان نمى‌تواند به الوهيّت و يا حتّى به نيمى از الوهيت دست يابد و هيچ كس نمى‌تواند با صفات ذاتى يا هميشگى و يا به هنگام سقوط ارزشها در او مورد فرمانبرى قرار گيرد.

كوشش در راه برپا كردن يك نظام والاتر از راههاى پيچيده صورت نمى‌پذيرد و اين‌كار مفهومى جز حمايت از جنبه خير در جامعه و ترك‌

[١] - سوره كهف، آيه ١١٠.