قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٦٢
و ديگرى انعقاد و انجماد سطح آن است.
ثانيا: تشكيل كوهها و تقدير اقوات براى موجودات زنده در چهار دوران انجام يافته است «وَ جَعَلَ فِيها رَواسِيَ مِنْ فَوْقِها وَ بارَكَ فِيها وَ قَدَّرَ فِيها أَقْواتَها فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ» و اينكه بعضى از بزرگان چهار روز را فصول اربعه گرفتهاند بسيار بعيد است، زيرا در آيات فوق صحبت از ابتداى خلقت و حالت مذاب بودن زمين و غيره است، فصول اربعه حساب بعدهاست و اين آيات تفصيل شش روزى است كه در آيه: «إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ» يونس: ٣ و غيره آمده است، بعد از «أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ» فرموده: «ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ ...» آنروزها فصولى در بين نبوده است.
ثالثا: آسمان كه آنوقت دخان (گاز فشرده و غليظ) بود و زمين كه دو دوران ديده و تازه منعقد شده بود، هر دو بيكبار از دستور خدا پيروى كردند، در اثر اين فرمان گاز فشرده و تيره، رقيق شد و طبقات جوّ را تشكيل داد و در عين حال زمين استعداد يافت و تقدير اقوات گرديد «فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا ...
فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ».
بطور قطع، دو دوران تشكيل آسمانها «سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ» با چهار دوران تقدير اقوات «أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ» متداخلاند. و خلاصه اينكه زمين در دو روز مذاب و منعقد شد و آسمان بصورت گاز فشرده و تيره از زمين بيرون آمد و اطراف آن را فرا گرفت (اين مرحله اوّل) در مرحله دوم، بزمين و آسمان يكدفعه فرمان رسيد «فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا» اين جمله تكليف هر دو را در يك وقت اعلام ميكند، در نتيجه اين فرمان وضع ديگرى پيش آمد، و آن اينكه زمين آماده شد و تقدير اقوات گرديد، و گاز فشرده بطبقات هفت گانه جوّ مبدّل گرديد كلمه «ثُمّ» در آيه «ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ» راجع بآيه اول است و تقدير اينطور است «خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ ... ثُمَّ اسْتَوى