آيه اوّلا صريح است در اينكه ابتدا نشان دادن بآتش هست سپس وارد كردن در آن ... ثانيا عرض بآتش پيش از قيامت است و آن عذاب برزخ ميباشد ... ثالثا عذاب برزخ و آخرت با يك چيز است و آن نار آخرت است ليكن اهل برزخ از دور با آن معذّب ميشوند و اهل آخرت با دخول بر آن ... ممكن است از «غُدُوًّا وَ عَشِيًّا» بدست آورد كه اهل برزخ با صبح و شام دنيا ارتباط مختصرى دارند زيرا كه از دنيا بالكلّيه منقطع نشده‌اند.

در اينجا چهار آيه در باره برزخ آورديم، سه آيه‌ى اوّل در- باره حيات برزخى شهداء و آيه‌ى چهارم در خصوص برزخ كفّار است. نتيجه آنكه شهيدان در برزخ منعّم و كفّار معذّب‌اند و عذاب كفّار يكنوع بيم و هراسى است كه از نزديك شدن بآتش حاصل ميشود مانند كابوسهاى وحشتناك و خوابهاى پريشان و هراس انگيز و آن در نوبت خود و مخصوصا در صورت دائمى بودن يك عذاب شديد و دردناك است، بنظر آوريد خوابهاى پريشان و وحشتناك دنيا را كه خواب بيننده بچه حال ميافتد و گاهى از فرياد خويش بيدار ميشود «نعوذ باللَّه منه».

شيخ مفيد عليه الرحمه در شرح عقائد صدوق در فصل نفوس و ارواح نقل ميكند: حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله در كنار گوداليكه مقتولين بدر در آن بودند ايستاد و فرمود: براى رسول خدا همسايگان بدى بوديد:

او را از منزلش بيرون كرديد بعد جمع شده با او جنگيديد، من آنچه‌