قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٣١٣
اوّل جماعت گوسفندان و بزها يا جمع كثير از غنم و يا از گوسفند فقط ... و بضمّ اوّل جماعت مردم و يا دراهم كثيره است.
بهر حال قيد كثرت در «ثلّة» ملحوظ است [اكنون ميرسيم بآياتيكه اين كلمه در آنها بكار رفته است] ... وَ كُنْتُمْ أَزْواجاً ثَلاثَةً فَأَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ. وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ ما أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ. وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ، ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ قَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ واقعه: ٨- ١٥ در اين آيات چنانكه مىبينيم اهل آخرت بسه دسته تقسيم ميشوند:
اصحاب ميمنه، اصحاب مشئمه، سابقون. آنوقت تا آيه پنجاه هفتم احوال اين سه دسته نقل شده است اصحاب شمال اهل عذاباند و فرق سابقون با اصحاب ميمنه آنست كه بهشت سابقون مانند زندگى شهرى و بهشت اصحاب ميمنه قدرى از آن پائينتر نقل شده است، نظير اين تفاوت در سوره الرحمن آيه ٤٦ تا آخر سوره نيز مشاهده ميشود (اين: نظر نگارنده است شايد هم درست نباشد طالبين باين دو سوره رجوع كنند) ديگر آنكه در باره سابقون فرموده: ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ قَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ ولى در باره اصحاب ميمنه در آيه ٣٩ و ٤٠ فرموده ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ ثُلَّةٌ مِنَ الْآخِرِينَ پس سابقون جمع كثيرى از امّتهاى گذشته و عده كمى از اين امّتاند، ولى اصحاب ميمنه جمعيّت زيادى از امّتهاى سلف و جمعيّت زيادى از اين امّتاند و در نتيجه، اكثريت جمعيت بهشت را اصحاب ميمنه تشكيل ميدهند.
در آيه ٥ و ٦ سوره انسان و آيه ٢٣ تا ٢٨ سوره مطففين نيز فرق مختصرى در باره سابقون و اصحاب ميمنه ذكر شده است و آن اينكه:
اصحاب ميمنه شرابى مينوشند كه مقدارى از شراب چشمه مقرّبين بآن مخلوط است.
مقصود از «اوّلين» كه مقرّبين آنها جمع كثيرىاند چيست؟