خواهد بكند و بگويد: خدا بمن داده است، چنانكه يكنفر پر زور و قهرمان نميتواند همه را زير مشت و لگد بياندازد و بگويد: خدا اين نيرو را بمن داده است، نيكو كار و بدكار بودن شخص، روى كارى است كه ميكند، پادشاه بودن يا مردم عادى بودن، دليل عزّت و ذلّت و خوبى و بدى نيست، حساب عمل در ميان است، معاويه‌ى مقتدر از همه بدتر، و ابو ذر فقير از همه (نسبت بخودش) نيكوتر بود.

١١- هدايت و گمراهى در دست او و در اختيار اوست، اوست كه هدايت ميكند و گمراه ميگرداند ولى گمراه نميكند مگر فاسقان را، اگر مردم اراده گمراهى كردند گمراه ميكند، او بقلب كفّار مهر ميزند كه خود در اثر ادامه‌ى معاصى چنين خواسته‌اند «يُضِلُّ بِهِ كَثِيراً وَ يَهْدِي بِهِ كَثِيراً وَ ما يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفاسِقِينَ» بقره: ٢٦ «إِنَ‌ اللَّهَ‌ يُضِلُّ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ أَنابَ» رعد: ٢٧ «وَ يُضِلُ‌ اللَّهُ‌ الظَّالِمِينَ وَ يَفْعَلُ‌ اللَّهُ‌ ما يَشاءُ» ابراهيم: ٢٧ «خَتَمَ‌ اللَّهُ‌ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ» بقره: ٧.

قرآن همه چيز را از خدا و در دست خدا ميداند، و بى پروا ميگويد:

كه عزّت و ذلّت و ضلالت و هدايت از خداست، اما معيّن ميكند كه:

كارهاى خدا گزاف نيست و اينها روى نظم و حساب دقيقى است، چنانكه فرمود «يُضِلُ‌ اللَّهُ‌ الظَّالِمِينَ» ابراهيم: ٢٧ «وَ ما يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفاسِقِينَ» بقره: ٢٦ آنها كه ستم پيشه كرده‌اند، گمراهشان ميكند، مشروح سخن در «ضلال» ديده شود.

١٢- او دانه را ميشكافد، مرده از زنده و زنده را از مرده بيرون مياورد (از تخم بى‌حركت و دانه مرده و بى حركت درختان و بوته‌ها و علفهاى زنده بيرون مياورد، دوباره از آنها، تخم‌ها و دانه‌هاى مرده و بى‌حركت خارج ميكند) فقط او ميگرياند، ميخنداند، ميميراند، زنده ميكند، نر و ماده را او آفريده خلقت آخرت نيز در دست اوست، او بى‌نياز ميكند، او عطا ميكند، او