نا گفته نماند: اگر با نظر غير مشوب، بآيه نظر افكنيم خواهيم ديد: شاهدى كه قرآن را تصديق كند و از خود آنحضرت باشد، اراده شده است، بعيد است بگوئيم اين شاهد خود آنحضرت و يا زبان مبارك او و يا جبرئيل است. اينها با آيه و ذهن صاف نميسازد بلكه بايد اين شاهد شخصى باشد از خود آنحضرت و آن قهرا با على عليه السّلام تطبيق ميكند و او از آنحضرت بود و قرآن را تصديق مينمود.

اين قضاوت منصفانه است، ابن كثير در تفسير خود گويد: شاهد جبرئيل يا خود آنحضرت است و گفته شده كه شاهد على است و آن ضعيف است و قائلى ندارد و اوّل و دوّم حق است.

اين قضاوت مبغضانه است زيرا شاهد بودن جبرئيل و يا آنحضرت با وَ يَتْلُوهُ‌ شاهِدٌ مِنْهُ‌ جور در نميايد.

٣- الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ‌ يَتْلُونَهُ‌ حَقَ‌ تِلاوَتِهِ‌ أُولئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ ...

بقره: ١٢١، مراد از يَتْلُونَهُ‌ حَقَّ تِلاوَتِهِ‌ تدبّر در معانى كتاب است و آن حقّ تلاوت است و ضمير «بِهِ» بقرآن يا حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بر ميگردد يعنى: آنانكه (يهود، نصارى) بآنها كتاب داده‌ايم و آنرا تلاوت ميكنند و بمعانيش توجّه دارند، چنين كسانى بقرآن ايمان مياورند.

٤- وَ الصَّافَّاتِ صَفًّا. فَالزَّاجِراتِ زَجْراً. فَالتَّالِياتِ‌ ذِكْراً إِنَّ- إِلهَكُمْ لَواحِدٌ صافات: ١- ٤، صافات و زاجرات و تاليات هر چه باشند، دليل وحدانيّت خالق‌اند، زيرا لازم است ميان قسم و مقسم به تناسبى باشد معنى آيه اين است: قسم بصف كشنده‌ها پس قسم به آنهائيكه طرد ميكنند، طردى بخصوص، پس قسم بآنهائيكه براى حفظ يكديگر در پى هم‌اند، واقع اين است كه خداى شما يكى است.

در كتاب آغاز و انجام جهان ص ١٠٠،