گرديده است بنا بر اين لازم است احد را در قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ، بى همتا معنى كنيم، در اين صورت، تمام سه آيه كه بعد از آيه اولى آمده است شرح احد ميباشد. يعنى بى‌همتاست زيرا كه مقصود همه است و زائيدن و زائيده شدن كه از خواصّ تمام موجودات است، در او نيست و بالاخره هيچكس كفو و برابر او نيست راجع بمعناى صمد بآن ماده رجوع شود.

اين است خدائيكه قرآن معرّفى ميكند يعنى خود خدا معرّفى ميكند زيرا قرآن كلام خداست. از نظر علم و عقل و فطرت فقط اين خدا قابل قبول است نه خدايان دروغين و نه خدائيكه اديان تحريف شده ميگويند.

٢: خدا خالق و آفريننده تمام اشياء و تمام جهان و جهانيان و تمام موجودات است. و جز او هر چه هست آفريده اوست‌ «لا إِلهَ إِلَّا هُوَ خالِقُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ» انعام: ١٠٢ «قُلِ‌ اللَّهُ‌ خالِقُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ» رعد: ١٦ «اللَّهُ‌ خالِقُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ وَ هُوَ عَلى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ وَكِيلٌ» زمر: ٦٢ «ذلِكُمُ‌ اللَّهُ‌ رَبُّكُمْ خالِقُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ» غافر: ٦٢ «وَ خَلَقَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ» انعام: ١٠١.

٣- تربيت تمام اشياء و موجودات بدست اوست و او مربّى همه‌ى مخلوقات است‌ «الْحَمْدُ لِلَّهِ‌ رَبِّ الْعالَمِينَ» فاتحه ٢- فَلِلَّهِ‌ الْحَمْدُ رَبِّ السَّماواتِ وَ رَبِّ الْأَرْضِ رَبِّ الْعالَمِينَ» جاثيه ٣٦ كلمه‌ «رَبِّ الْعالَمِينَ» ٤٢ بار در قرآن آمده است. و خلاصه بند ٢ و ٣ اين است كه آفرينش و پرورش هر دو از خدا و در دست خداست و بتعبير ديگر چنين است‌ «أَلا لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْرُ تَبارَكَ‌ اللَّهُ‌ رَبُّ الْعالَمِينَ» اعراف:

٥٤ بدان آفريدن و تدبير و دستور فقط براى اوست، بلند مرتبه است خدا، كه پرورش دهنده مخلوقات است. در «ربب» خواهيم گفت كه «ربّ» تربيت دهنده است.

٤- خدا بر هر چيز قادر و تواناست و هيچ چيز از حيطه قدرت و توانائى او بيرون نيست و