اگر دو دوران تشكيل آسمانها با چهار دوران تقدير اقوات متداخل نباشد لازم ميايد كه خلقت آسمانها و زمين در هشت روز انجام يافته باشد، حال آنكه خداوند فرموده‌ «إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ‌ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ» اين مطلب در ٧ محل بشرح زير تكرار شده است اعراف: ٥٤، يونس: ٣، هود:

٧، فرقان: ٥٩، سجده: ٤، ق ٣٨، حديد: ٤.

اگر گويند: در صورت متداخل بودن دو دوران آسمانها در چهار دوران تقدير اقوات، معنى اين آيه كه ميگويد «خَلَقَ لَكُمْ ما فِي‌ الْأَرْضِ‌ جَمِيعاً ثُمَّ اسْتَوى‌ إِلَى السَّماءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ» بقره: ٢٩ چگونه درست ميشود، زيرا «ثمّ» در آيه صريحا ميرساند كه تشكيل آسمانها بعد از خلق ما في الارض بوده است.

گوئيم: با قرينه آيات گذشته مى‌فهميم كه مراد از «خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ» مرحله اول است كه خميره ما في الارض بوده باشد، نه مرحله دوم كه تقدير اقوات است، بعبارت ديگر، اين‌ «خَلَقَ لَكُمْ» همان‌ «خَلَقَ‌ الْأَرْضَ‌ فِي يَوْمَيْنِ» است.

و چون در آن مرحله، ماده و خميره تمام اقوات موجود بود، مانعى ندارد كه گفته شود: آنچه در زمين است براى شما آفريديم، در اين صورت «ثمّ» در جاى خود واقع است، نظير آيات سوره فصّلت.

تحقيق اين مطلب را بدين طريق در جائى نديده‌ام و كليد فهم آن فقط الهام خداوندى است و للَّه الحمد.

رابعا- آيات گذشته، فقط در باره زمين و طبقات هفتگانه جوّ است و شامل تمام آسمانها و همه كائنات نيست براى توضيح بيشتر به «سماء» رجوع شود.

خامسا- زمين (زمين دو روزه) پيش از آسمانهاى هفتگانه آفريده شده‌ «خَلَقَ‌ الْأَرْضَ‌ فِي يَوْمَيْنِ‌ ... ثُمَ‌