تورات) و اين شهر امن، كه انسان را در بهترين قوام آفريديم سپس او را بپائين‌ترين پائينيان برگردانديم بايد دقت كرد كه ميان اين چهار قسم و احسن تقويم و برگردانده شدن باسفل چه تناسبى هست.

در اينجا بدو ميوه (انجير و زيتون و دو محل (طور سينا و مكّه) قسم ياد شده است.

طور سينا محل گمنامى بود كه نزول تورات و تجلّى حق و كلام خدا با موسى آنرا شهره آفاق ساخت و بآن بقاء ابدى بخشيد و كوه خشك و خالى منشاء تربيت و تعالى و ترقّى گرديد. همچنين مكّه، محلّ تجارت قريش و رباخواران و بت پرستان و بتان بود و چهار نعل به پستى ميرفت و پيوسته در قوس نزول بود، تجلّى انوار وحى و بعثت حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم وضع آنرا يكسره دگرگون ساخت و ريشه تعليمات عاليه انسانى از آن سر زد و همه چيز قلب ماهيّت نمود، مركز رباخواران و بتان كجا و تعليمات عاليه قرآن كجا؟

انجير ميوه‌اى است بس عالى و مفيد و داراى تخم‌هاى بسيارى كه ميشود از يك دانه انجير درختهاى بى‌شمار پرورش كرد و ميتوان آنرا آنقدر نگاه داشت كه پوسيده و از بين برود و كرمها آنرا بخورند و فاسد كنند. همچنين زيتون ميوه‌اى است از هر جهت مفيد و درخت آن عمر طويل دارد در جزيره سيسيل درختان زيتونى هست كه دو هزار سال عمر دارند و هنوز ميوه ميدهند. و بآن درخت صلح ميگويند امريكائيان در مسافرت بكره ماه شاخه درخت زيتون را بعنوان صلح در آنجا گذاشتند.

در اينكه خلقت انسان در احسن تقويم است، سخنى نيست ولى منظور از «ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ» چيست؟

آيا مراد هجوم ضعف و پيرى و تحليل قوا و از ياد بردن معلومات و رجوع بايّام كودكى است نظير وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‌ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً و نظير وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ‌