قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ١٨٣
مرگ زندهاند و آن يكنوع زندگى است كه براى ما مشخّص نيست «وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ» نميشود گفت:
مقصود بقاء نام نيك و فداكارى آنهاست زيرا آن اعتبارى صرف است و كلام خدا را نشايد وانگهى آن كاملا روشن و قابل فهم است پس چرا فرمود «وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ»؟!.
٢- شهيدان راه خدا نه تنها زندهاند، بلكه نزد پروردگار روزى ميخورند و از سرنوشت مؤمنانى كه نمردهاند دلخوشند زيرا كه ميدانند براى آنها بيم و اندوهى نيست.
٣- اگر اين حقيقت ثابت شود كه همهى مردگان در عالم برزخ يكنوع حيات خفته و خفيف دارند نظير سلّولهاى زنده و خفتهى دانههاى گياهان، در اين صورت بايد گفت: مدلول دو آيهى فوق غير از اين حقيقت است، زيرا اين دو آيه مخصوص شهداء است و شامل عموم نيست.
٤- اين آيات چنانكه گفته شد در زندگى برزخى شهيدان راه حق صريحاند، و عموم زندگى برزخ را نميتوان از آنها استفاده كرد.
«قِيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ قالَ يا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ بِما غَفَرَ لِي رَبِّي وَ جَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ» يس: ٢٧، گفته شد داخل بهشت شو گفت: ايكاش قوم من ميدانستند كه پروردگارم مرا آمرزيد و از اكرام شدگان گردانيد.
آيه در باره مرد مؤمنى است كه از رسولان دفاع ميكرد و او را كشتند، و ميرساند كه بمحض كشته شدن داخل بهشت شد و آرزو كرد ايكاش قوم وى از اين ماجرى مطّلع ميشدند، اين بهشت قهرا يك حيات برزخى است ولى مثل آيات گذشته در بارهى كسى است كه در راه خدا كشته شده است و اين آيه «عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ» را بهتر روشن ميكند كه روزى خوردن در يك چنان بهشت مخصوص است.
«وَ حاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذابِ النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَ عَشِيًّا وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ» غافر: ٤٦، عذاب بد