أَيْد: نيرو. قوّه. «وَ اذْكُرْ عَبْدَنا داوُدَ ذَا الْأَيْدِ» ص: ١٧ ياد كن بنده ما داود را كه نيرومند بود، در الميزان فرموده: نيرومند بود در تسبيح خدا و در حكومت و در علم و در جنگ كه جالوت را كشت چنانكه در سوره بقره هست.

«وَ السَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ» ذاريات:

٤٧ آسمانرا از نيرو ساختيم.

نا گفته نماند: كلمه‌ايكه بعد از فعل «بنى» با باء همراه باشد مراد از آن مصالح ساختمانى است نظير اين حديث‌

«تِلْكَ غُرَفٌ بَنَاهَا اللَّهُ بِالدُّرِّ وَ الْيَاقُوتِ».

(تفسير برهان ذيل آيه ٣٠ از سوره زمر) و نظير اين جمله كه يكى از خلفا در حين ورود بشام و ديدن كاخ معاويه گفت:

«مَا عَلِمْتُ أَنَّ أَحَداً بَنَى بِالْآجُرِّ إِلَّا فِرْعَوْنَ».

كشّاف ج ٢ ص ٤٧٧.

در اين دو جمله ملاحظه ميشود كه «بِالدُّرِّ- بِالْآجُرِّ» بعد از فعل «بنى» آمده و با باءاند و مراد از آنها مصالح ساختمانى است يعنى آن بنا با دُرّ و آجر ساخته شده است، در آيه فوق نيز چون «بأَيْد» بعد از فعل «بنى» آمده و با باء است ميتوان گفت كه: خدا آسمانرا از نيرو ساخته است و مصالح و مادّه اوليّه‌ى آن نيرو است، نيرو پس از تكاثف بصورت مادّه در ميايد، دانشمندان ثابت كرده‌اند كه: مادّه جز نيروى منبسط نيست و هر دو با هم خويشاوند هستند. و اين از حقائق قرآن مجيد است.

«وَ أَيَّدَهُ‌ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْها» توبه:

٤٠ او را بلشگريانى كه نديديد نيرومند كرد. در قاموس آمده «آدَ يَئِيدُ أَيْداً: اشْتَدَّ و قَوِيَ».

أَيك: جنگل. بيشه. نى زار.

اهل لغت آنرا به درختان بسيار و پيچيده معنى كرده‌اند مثلا در قاموس آمده «الشجر الملتفّ الكثير» اين معنى با جنگل ميسازد كه بآن در لغت غابَه و أَجَمَه گويند و ايضا آنرا غَيْضَه معنى كرده‌اند، و آن باتلاقى باشد كه آبش فرو رفته و در آن درخت روئيده است، و اين با بيشه و نى‌زار