چنين چيزى نه از ادلّه استفاده مى‌شود و نه از فتاواى بزرگان. تنها راهى كه براى پرهيز از آنچه در بالا مطرح فرموديد وجود دارد اين است كه قاضى صالحى از خودشان زير نظر حكومت اسلامى طبق احكام آنها داورى كند و براى رعايت دقّت و اقامه قسط قبلا احكام مذهب آنان با استفاده از كارشناسان، تصويب و ضمن مواردى (در احوال شخصيّه) تنظيم كنند تا هيچ گونه سوء استفاده‌اى نشود.

سؤال ١٢٣٤- اگر امورى مانند نظريّه پزشك در يك مسأله پزشكى، نوار ضبط صوت، فيلمها و عكسها و تصاوير، نوشته‌ها و اسناد عادّى و رسمى، براى قاضى در قضيّه‌اى ايجاد علم نمايد، آيا قاضى مى‌تواند آنها را مستند حكم خود قرار دهد؟ به عبارت ديگر آيا مستند حكم قاضى منحصر به امورى مانند بيّنه، يمين و اقرار است كه در شرع مذكور است يا هر آنچه كه باعث ايجاد علم براى قاضى شود مى‌تواند مستند حكم قاضى قرار گيرد؟

جواب: اسناد و نوشته‌هاى معتبر عقلايى چنان كه در بالا گفته شد، حجّت شرعيّه است؛ ولى نوار و فيلم و مانند آن دليلى بر اعتبارش نيست و حجيّت علم قاضى تنها در صورتى است كه از مبادى حسّيّه، مانند مشاهده يا قريب به حسّ، مانند داستانهايى كه از حضرت على (عليه السلام) درباره نزاع غلام و آقا و نزاع دو زن (درباره فرزند) روايت شده، حاصل شود. شرح بيشتر در اين باره را در بحث علم قاضى گفته‌ايم.

سؤال ١٢٣٥- در صورتى كه حدّى بر شخص مريضى واجب شود آيا مى‌توان هشتاد چوب نازك در كنار هم گذاشت و با آن يك ضربه بر بدن آن مريض زد؟ در صورتى كه پاسخ مثبت باشد آيا تعزير هم همين حكم را دارد؟ با توجه به اين مقدمه حكم مسأله زير را بيان فرماييد: زنى در زمان مجرد بودن كارى كرده كه حكمش تعزير بوده و اكنون پس از ازدواج در حالى كه در دوران حمل به سر مى‌برد و شوهرش نيز از اين كار او مطّلع نبوده، جرم او ثابت شده است، با توجه به اين كه اين زن در حال حاضر مريض است و هم دوران حمل را سپرى مى‌كند و هم اين كه اگر تعزير شود شوهر وى مطّلع گشته و ممكن است وى را طلاق دهد يا مفاسد ديگرى ايجاد مى‌شود، آيا در چنين مواردى مثلا مى‌توان سى تركه نازك كنار هم گذاشت و به عنوان تعزير با آن يك ضربه بر بدن او وارد كرد؟

جواب: در مورد بيمار مى‌توان به تعداد حد، چوبه روى هم گذارد و بر بدن او زد و در مورد زن حامل بايد بعد از وضع حمل اجراى حد شود. امّا در مورد تعزير مى‌توان به يك يا چند شلّاق هم قناعت كرد و تعزير منحصر به شلّاق نيست و مى‌توان در اين گونه موارد به وسيله توبيخ يا نصيحت به شرط اين كه اميد اثر در آن باشد قناعت كرد.

سؤال ١٢٣٦- بعضى از مرتكبين اعمالى كه حدّ شرعى يا تعزير دارند، وقتى متوجّه ثبوت جرم خود مى‌شوند، شروع به گريه و زارى و اظهار ندامت مى‌كنند، آيا صرف اين ندامت كافى است يا منوط بر انجام اعمال نيك و ترك عملى گناه ارتكابى است لطفاً توضيح دهيد؟

جواب: در صورتى كه ندامت در محكمه قاضى باشد تأثير ندارد، مگر در موارد اقرار كه قاضى مى‌تواند، عفو كند و اگر قبل از آن باشد در «حقوق الله» باعث سقوط حد است.

سؤال ١٢٣٧- با توجّه به وضع كنونى افغانستان، چه كسانى عهده‌دار اجراى احكام و حدود الهى هستند؟

جواب: هر مجتهد عادلى كه در آن منطقه است مى‌تواند اقدام كند و در صورت نبودن مجتهد، علما عادل كه نمايندگى از طرف مجتهد جامع الشرايط داشته باشند مى‌توانند مجرى حدود شوند.

سؤال ١٢٣٨- اگر متّهم به زنا و لواط با فرض حصول علم براى قاضى قبل از حكم حاكم اظهار ندامت و پشيمانى نمايد آيا حد مطلقاً اعمّ از رجم و قتل و غيره به‌