استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٥ - فصل چهل و هفتم مسائل متفرّقه

سؤال ١٧٢٩- آيا جايز است در ساعات ادارى كه مراجعه‌كننده نداشته و بيكار مى‌باشيم از وقت خود جهت درس خواندن و كسب علم استفاده نماييم؟

جواب: هرگاه هيچ وظيفه‌اى در آن ساعت نداريد، درس خواندن و مانند آن مانعى ندارد.

سؤال ١٧٣٠- انتقاد از كانديداتورها و بيان نكات منفى آنها در جمع يا بين دو نفر چه حكمى دارد؟

جواب: در صورتى كه در مقام مشورت براى رأى دادن به آنها باشد اشكال ندارد، ولى بايد صفات آنها را بيان كرد نه توهين و مذمّت و تحقير و يا خداى نكرده تهمت به آنها زده شود.

سؤال ١٧٣١- آيا اجرت گرفتن براى نطفه نر و بارورى حيوان ماده جايز است؟

جواب: احتياط آن است كه در مقابل نطفه چيزى نگيرد، بلكه در مقابل تصرّفاتى كه بخاطر مقدّمات بارورى در آن حيوان مى‌كند چيزى بگيرد.

سؤال ١٧٣٢- در بعضى از نقاط تا بيست سال قبل برده‌دارى رايج بوده و هويّت آنان مشخص است و اكنون آنان به عنوان و اسم «غلام» معروف هستند و اطمينان موثّق است كه تا حالا از طرف موالى آزاد نگرديده‌اند، اكنون كه آنان براى خود كار مى‌كنند و داراى مايملك هستند حكم چيست؟

الف) آيا آنان آزاد شمرده شده و اموال ايشان براى خود آنان است؟

ب) آيا آنان با مايملك خود براى مولا هستند و حقّ هيچ گونه تصرف در اموال را ندارند؟

ج) در حالى كه موالى آزادشان نكرده‌اند، آيا مى‌توانند ازدواج كنند و حكم فرزندان آنان بدون اذن مولا چيست؟

جواب: الف) احتياط واجب آن است كه صاحب آنها از طريق مكاتبه و در برابر گرفتن مال الكتابه آنها را آزاد كنند و قبل از آن، اموالشان متعلق به مولا است‌