٣٧٧٦.الأمالى ، مفيد ـ به نقل از ابن عبّاس ـ: زمانى كه هيئت نمايندگى بنى اياد به نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمدند ، به آنان فرمود : «از قُسّ بن ساعده ، چه خبر؟» . گفتند : او از دنيا رفته است ، اى پيامبر خدا! پيامبر خدا فرمود : «خدا رحمت كند قسّ بن ساعده را ! گويا هم اينك ، او را مى بينم كه در بازار عُكاظ بر شترى خاكسترى سوار است و سخنى شيرين بر زبان مى راند كه اكنون ، آن را از حفظ ندارم» . مردى از ميان جمع گفت : من از حفظ دارم ، اى پيامبر خدا ! در بازار عُكاظ از او شنيدم كه مى گفت: اى مردم! بشنويد و فرا گيريد و حفظ كنيد : هر كه زيست ، مُرد و هر كه مُرد ، رفت و هر آنچه آمدنى است ، مى آيد . شبى تار ، و آسمانى داراى برج ها ، و درياهايى موّاج ، و اخترانى تابناك ، و بارانى و گياهى ، و پدرانى و مادرانى ، و رونده اى و آينده اى ، و روشنايى اى و تاريكى اى ، و نيكى اى و گناهانى ، و جامه اى و زيورى ، و مَركوبى و خوردنى اى و نوشيدنى اى! [اين همه ، حاكى از آن است كه] در آسمان ، خبرى است و در زمين ، مايه هاى عبرت! چرا مردمان را مى بينم كه مى روند و باز نمى گردند؟ آيا به ماندن در آن جا دل ، خوش كرده اند و از اين رو مانده اند ، يا رها شده اند و خفته اند؟ قسّ بن ساعده ، به خدا سوگندى پاك و بى آلايش مى خورَد كه بر روى زمين ، نزد خداوند ، دينى محبوب تر از دينى نيست كه زمان آن ، فرا رسيده و دورانش به شما نزديك شده است . خوشا به حال آن كه صاحب آن دين را درك كند و پيروى اش نمايد و بدا به حال آن كه او را درك كند و از وى جدايى گزيند ! سپس اين ابيات را خواند : { در آنان كه رفتند از نسل هاى نخستين ، براى ما عبرت ها و بينش هاست . } { چون ديدم براى مرگ ، آبشخورهايى است كه هر كه به آنها در آمد ، باز نيامد } { و چون ديدم قوم خود را سوى آنها كه همى روند از خُرد و كَلان } { [و] آن كه رفت ، سوى تو باز نيامد و از گذشتگان ، كسى نمانْد } { يقين كردم كه ناگزير ، من نيز آن جا روم كه قوم رفتند . } سپس پيامبر خدا فرمود : «خدا رحمت كند قُسّ بن ساعده را ! من اميدوارم كه او در روز رستاخيز ، به تنهايى به صورت يك امّت وارد شود» .

[١] . قُسّ بن ساعده اِيادى ، از نسل اِياد بن اَد بن مَعد ، و از فرزانگان عرب بود و رستاخيز را باور داشت . عرب ها به فرزانگى و خردمندى او ، مَثَل ها زده اند .