٣٤٤٣.الإمامُ عليٌّ عليه السلام : أتِمُّوا برسولِ اللّه ِ صلى الله عليه و آله حَجَّكُم إذا خَرَجْتُم إلى بَيتِ اللّه ِ ، فإنَّ تَرْكَهُ جَفاءٌ ، و بذلكَ اُمِرْتُم ، (و أتِمُّوا) بالقُبورِ الّتي ألْزَمَكُمُ اللّه ُ عزّ و جلّ حَقَّها و زِيارَتَها ، و اطلُبوا الرِّزقَ عِندَها . [٢]

٣٤٤٤.الإمامُ الباقرُ عليه السلام : تَمامُ الحَجِّ لِقاءُ الإمامِ . [٣]

٣٤٤٥.عنه عليه السلام : إنَّما اُمِرَ النّاسُ : أنْ يَأتوا هذهِ الأحْجارَ فيَتطوّفوا بها ، ثُمَّ يَأتُونَنا فيُخْبِرونا بوَلايَتِهِم ، و يَعْرِضوا علَينا نُصْرَتَهُم . [٤]

٣٤٤٦.الإمامُ الصّادقُ عليه السلام ـ في قولِهِ تعالى : «لِيَقْضُوا تَفَثَهُمْ» : لِقاءُ الإمامِ . [٥]

٣٤٤٧.عنه عليه السلام : إذا حَجَّ أحَدُكُم فلْيَخْتِم حَجّهُ بِزيارَتِنا ؛ لأنَّ ذلكَ مِن تَمامِ الحَجِّ . [٦]

٧٠٥

آنچه حجّ بدان تمام مى شود

قرآن :

«حجّ و عمره را براى خدا تمام گردانيد».

حديث :

٣٤٤٣.امام على عليه السلام : هرگاه به زيارت خانه خدا رفتيد با [زيارت ]پيامبر خدا صلى الله عليه و آله حجّ خود را كامل كنيد كه ترك زيارت رسول خدا جفاى به اوست؛ شما به اين كار فرمان داريد و حجّ خود را با زيارت قبورى كه خداوند حقّ و زيارت آنها را بر شما لازم كرده است كامل گردانيد و از [بركت وجود ]اين قبرها روزى بطلبيد.

٣٤٤٤.امام باقر عليه السلام : تماميت حجّ به ملاقات كردن با امام است.

٣٤٤٥.امام باقر عليه السلام : مردم فرمان دارند كه بيايند و بر گرد اين سنگها بگردند و پس از آن نزد ما بيايند و نسبت به ما اظهار ولايت و دوستى كنند و هوا دارى شان را از ما اعلام نمايند.

٣٤٤٦.امام صادق عليه السلام ـ درباره آيه «آلودگى خود را بزداييد» ـفرمود : منظور، ملاقات امام است. [٧]

٣٤٤٧.امام صادق عليه السلام : هرگاه يكى از شما حجّ گزارد، بايد حجّ خود را به ديدار از ما پايان دهد؛ چون زيارت ما بخشى از حجّ است.

[١] البقرة : ١٩٦ .[٢] الخصال : ٦١٦/١٠ .[٣] عيون أخبار الرِّضا : ٢/٢٦٢/٢٩ .[٤] عيون أخبار الرِّضا : ٢/٢٦٢/٣٠ .[٥] الحجّ : ٢٩ .[٦] الكافي : ٣/٥٤٩/٤ .[٧] عيون أخبار الرِّضا: ٢/٢٦٢/٢٨ .[٨] اشاره به آن است كه زائران خانه خدا پس از انجام مناسك حج همان طور كه آلودگى هاى بدن را برطرف مى سازند بايد آلودگى هاى جان را نيز با ديدار امام و پيشواى خود برطرف سازند و بدين سان حج خود را كامل كنند.