٢٢١٣.عنه عليه السلام : رِبْحُ المؤمنِ على المؤمنِ رِبا ، إلاّ أنْ يَشْتريَ بأكْثَرَ مِن مائةِ دِرْهَمٍ فاربَحْ علَيهِ قُوتَ يَومِكَ ، أو يَشْتَرِيَهُ للتِّجارةِ فارْبَحُوا علَيهِم و ارْفُقوا بهِم . [١]

٢٢١٤.عنه عليه السلام ـ و قد سُئلَ عنِ الخَبَرِ الّذي رُويَ أنّ رِبْحَ: ذاكَ إذا ظَهرَ الحقُّ و قامَ قائمُنا أهلَ البيتِ ، فأمّا اليومَ فلا بأسَ . [٢]

(انظر) وسائل الشيعة : ١٢ / ٢٩٣ باب ١٠ ، ٣١١ باب ٢٦. بحار الأنوار : ١٠٣ / ١٠٠. الحلال : باب ٩٣٧.

٤٤٨

فُجورُ التُّجّارِ

٢٢١٥.رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : يا مَعشرَ التُّجّارِ ، إنّ التُّجّارَ يُبعَثونَ يَومَ القيامةِ فُجّارا ، إلاّ مَنِ اتّقى اللّه َ و بَرَّ و صدَقَ . [٣]

٢٢١٦.عنه صلى الله عليه و آله : يا مَعشَر التُّجّارِ ، ارفَعوا رُؤوسَكُم فقد وَضَحَ لكُمُ الطَّريقُ ، تُبْعَثونَ يَومَ القيامةِ فُجّارا إلاّ مَن صدَقَ حَديثُهُ . [٤]

٢٢١٧.كنز العمّال عن رسول اللّه صلى الله عليه و آله : إنّ التُّجّارَ هُمُ الفُجّارُ . قالوا : يا رسولَ اللّه ِ، أ ليسَ قد أحلَّ اللّه ُ البَيْعَ؟ قالَ : بلى، و لكنَّهُم يُحَدِّثونَ فيَكْذِبونَ، و يَحْلِفونَ فيَأثَمونَ . [٥]

٢٢١٣.امام صادق عليه السلام : سود گرفتن مؤمن از مؤمن رباست، مگر اين كه جنسى را به بيشتر از صد درهم بخرد در اين صورت به اندازه خوراك روزانه ات روى قيمت آن بكش. يا اين كه براى تجارت كردن بخرد كه در اين صورت نيز از آنان سود بگيريد ولى مدارا كنيد.

٢٢١٤.امام صادق عليه السلام ـ آنگاه كه درباره اين روايت كه سود گرفتن مؤمن ازفرمود: اين در زمانى است كه حق حاكم شود و قائم ما خاندان قيام كند؛ اما امروزه اشكالى ندارد.

٤٤٨

فاجر [٦] بودن تاجران و بازاريان

٢٢١٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : اى جماعت تجّار! همانا بازرگانان در روز رستاخيز فاجر برانگيخته مى شوند ، مگر كسانى كه از خدا پروا كنند و نيكى نمايند و راست بگويند.

٢٢١٦.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : اى گروه بازرگانان! سرهاى خود را بالا بگيريد، كه راه براى شما روشن و نمايان شده است. شما جماعت، در روز رستاخيز، فاجر برانگيخته مى شويد، مگر آن كسى كه راستگو باشد.

٢٢١٧.كنز العمّال : پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود : تاجران همان فاجرانند. عرض كردند: اى پيامبر خدا! آيا نه اين است كه خداوند خريد و فروش را حلال كرده است؟ فرمود: چرا، اما اين جماعت [هنگام ]معامله دروغ مى گويند و با سوگند خوردن گناه مى كند.

[١] الكافي : ٥/١٥٤/٢٢.[٢] وسائل الشيعة : ١٢/٢٩٤/٤.[٣] كنز العمّال : ٩٤٣٧.[٤] وسائل الشيعة : ١٢/٢٨٥/٤.[٥] كنز العمّال : ٩٤٥١.[٦] يكى از معانى «فاجر» دروغگوست، كه به احتمال زياد در اين جا مراد همين معناست .