٥٧١.الإمامُ الصّادقُ عليه السلام : قَضى رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله بينَ أهلِ المدينةِ في مَشارِبِ النَّخْلِ أنّه لا يُمْنَعُ نَقْعُ الشّيءِ ، و قضَى بينَ أهلِ الباديةِ أنّه لا يُمنعُ فَضْلُ ماءٍ لِيُمنعَ به فضلُ كَلاءٍ ، و قال : لا ضَرَرَ و لا ضِرارَ . [٨]

١٠٣

آنچه را خدا پوشيده داشته است

٥٦٤.امام صادق عليه السلام : هر چه را خداوند از بندگان پوشيده داشته، [تكليف و مسؤوليت] آن از گردنشان برداشته شده است.

٥٦٥.امام صادق عليه السلام : خداوند با آنچه به بندگان داده و به ايشان شناسانده است، بر آنان احتجاج مى كند.

١٠٤

اصول گوناگون

٥٦٦.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : حكم من درباره فرد، درباره جماعت نيز صادق است.

٥٦٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : مردم اختياردار ثروت خود هستند.

٥٦٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هر چيزى كه در اصل خلقت وجود داشته باشد، كم يا زياد بودن آن عيب است. [٩]

٥٦٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : مسلمانان بايد به شروط خود پايبند باشند.

٥٧٠.امام على عليه السلام : آنچه را خداوند مبهم گذاشته است شما نيز مبهم گذاريد.

٥٧١.امام صادق عليه السلام : پيامبر خدا صلى الله عليه و آله براى مردم مدينه درباره آبيارى نخلستان چنين حكم كرد كه نبايد مانع استفاده مردم از آب اضافى شد. و براى باديه نشينان چنين حكم كرد كه نبايد جلو آب اضافى را گرفت، تا اضافى مرتع گرفته شود [١٠] و فرمود: زيان رساندن به خود و ديگران ممنوع است.

[١] الكافي : ١/١٦٤/٣.[٢] الكافي : ١/١٦٤/٤.[٣] بحار الأنوار : ٢/٢٧٢/٤.[٤] بحار الأنوار : ٢/٢٧٢/٧.[٥] بحار الأنوار : ٢/٢٧٥/٢٤ .[٦] بحار الأنوار : ٢/٢٧٧/٣٠ ، اُنظر العهد : باب ٢٩١٨.[٧] عوالي اللآلي : ٢/١٢٩/٣٥٥.[٨] بحار الأنوار : ٢/٢٧٦/ ٢٨ ، انظر الضرر : باب ٢٣٣٧ و الكافي: ٥/٢٩٤/٦.[٩] فقيهان از اين حديث براى خيار عيب در معامله استفاده كرده و زيادت و نقصان نسبت به اصل خلقت را عيب دانسته اند ـ م .[١٠] لسان العرب ذيل ماده «كلأ» اين حديث را آورده و چنين توضيح مى دهد كه اگر در بيابان چاه يا چشمه آبى باشد و در نزديكى آن چراگاه و مرتعى وجود داشته باشد و كسى بيايد و آن چاه يا چشمه را در اختيار بگيرد و اجازه ندهد كه ديگران از آب آن استفاده كنند، با اين كار خود از چراى مرتع نيز جلوگيرى كرده است ؛ زيرا وقتى كسى شتر خود را در آن مرتع بچراند اما اجازه نداشته باشد شتر خود را از آب آن چاه سيراب كند، شتر از تشنگى خواهد مرد . پس كسى كه جلو استفاده ديگران از آب چاه را مى گيرد، طبيعتا مانع استفاده ديگران از چراگاه نزديك آن چاه نيز مى شود ـ م.