همان گونه كه ملاحظه شد ، گزارش هاى مربوط به محلّ دفن سر مقدّس سيّد الشهدا عليه السلام ، به پنج دسته تقسيم مى شوند : دسته اوّل ، آنچه دلالت دارد كه سر امام عليه السلام در كنار قبر پدرش امير مؤمنان عليه السلام دفن شده است . بيشتر منابع معتبر روايى (مانند : الكافى ، تهذيب الأحكام وكامل الزيارات) ، در اين دسته قرار دارند . [١] هر چند برخى از اين گزارش ها را مى توان توجيه كرد كه مقصود ، جايگاه گذاشتن سر مقدّس آن امام است ، [٢] ظاهرا دلالت مجموع آنها بر اين كه سر مقدّس امام عليه السلام در كنار مرقد پدر بزرگوارش دفن شده ، غير قابل ترديد است . از اين رو ، علّامه مجلسى با اشاره به اين گزارش ها مى گويد : بدان كه از گزارش هاى گذشته ، به دست مى آيد كه سر امام حسين ـ كه درودهاى خدا بر او و دودمانش باد ـ و بدن هاى آدم و نوح و هود و صالح ـ كه درودهاى خدا بر آنان باد ـ در كنار امام على ـ كه درودهاى خدا بر او باد ـ دفن هستند . بنا بر اين ، شايسته است كه بعد از زيارت امام على عليه السلام ، همه آنها زيارت شوند . [٣] دسته دوم ، گزارش هايى كه حاكى اند كه سر سيّد الشهدا عليه السلام به كربلا برگردانده و به جسد ايشان ، ملحق شده است . [٤] گفتنى است حديثى از اهل بيت عليهم السلام كه بر اين معنا دلالت داشته باشد ، يافت نشد ؛ ليكن سيّد ابن طاووس مى گويد : در باره سر حسين عليه السلام ، روايت شده كه [به كربلا]باز گردانده شد و در كنار بدن

[١] ر . ك : ص ٤٥ ( نجف ، كنار قبر امير مؤمنان عليه السلام ) .[٢] درباره مكان هاى موسوم به «رأس الحسين عليه السلام » و «مقامُ رأس الحسين عليه السلام » ، ر .ك : ص٢٢٦ (فصل هفتم / توضيحى درباره مسير كاروان اسيران كربلا از كوفه به شام و از شام تا مدينه) .[٣] بحار الأنوار : ج ١٠٠ ص ٢٥١ .[٤] ر . ك : ص ٥٣ ( كربلا) .