اى فرزند آزادشدگان [مكّه]! آيا اين ، عدالت است كه زنان و كنيزانت را در پسِ پرده مى نهى و دختران پيامبر خدا صلى الله عليه و آله را به اسارت مى كشى؟! پرده شان را دريدى و صورت هايشان را آشكار نمودى و دشمنان ، آنان را از اين شهر به آنان شهر مى برند . [١] او با اين جملات كوتاه و كوبنده ، از يك سو ، پيشينه «برده جنگى بودن» و «آزاد شدگىِ» نياكان يزيد و اسلام آوردن آنها را در زير برقِ شمشير حق و در نتيجه ، ناشايستگى شخص او را براى خلافت ، نشان داد و از سوى ديگر ، ستم پيشگى او را در جايگاه خلافت و ستم گسترى اش را در حاكميت . سرانجام نيز با استناد به آيات شريف قرآن ، به گونه اى بس گويا و لطيف ، نشان داد كه جايگاهى كه او براى خود ، تصاحب كرده ، بدان سان كه او پنداشته و يا كوشيده كه به پندارها بشناساند ، كرامت و موهبت الهى نيست ؛ بلكه فرورفتگى كفرآلود در اعماق اِنكار و نيز فزون سازى كفر است و از آن سو ، شهادت ، كرامتى است براى آل اللّه و ... . خطابه هاى زينب كبرا عليهاالسلام در اوج فصاحت ، بلاغت ، موقعيت شناسى و تأثيرگذارى است . بر پايه برخى گزارش ها [٢] ، او وقتى به مدينه نيز باز گردانده مى شود ، از پيگيرىِ رسالت شهيدان ، باز نمى ايستد و روشنگرى بر ضدّ حاكميت ستمگر بنى اميّه را آغاز مى كند و مى گسترد . از اين رو ، حاكم مدينه ، پس از رايزنى با يزيد، او را از مدينه تبعيد مى كند . [٣] گفتنى است كه تاريخ ولادت و وفات زينب كبرا عليهاالسلام در منابع معتبر ، يافت نشد . البتّه در برخى منابع متأخّر ، نقل هاى مختلفى در باره تولّد ايشان آمده است (مانند :

[١] ر . ك : ص ٣١٨ ح ٢٣٩٥ .[٢] منبع اين گزارش ، كتاب أخبار الزينبات ، منسوب به عُبَيدِلى است ؛ ولى اعتبار اين كتاب و انتسابش به عُبَيدِلى مورد ترديد است (ر . ك : ميراث حديث شيعه : دفتر ١٦ ص ٧) .[٣] ر . ك : أخبار الزينبيات : ص ١١٨ .