دانشنامه امام حسين عليه السلام بر پايه قرآن، حديث و تاریخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٩٧
و شيخ ما ، علّامه نورى ـ طاب ثراه ـ در كتاب لؤلؤ و مرجان ، كلام را در ردّ اين نقل ، بسط تمام داده . و از نقل سيّد ابن طاووسْ آن را در كتاب خود ، عذرى بيان نموده ، ولكن ، اين مقام را گنجايش بسط نيست . و بعضى احتمال داده اند كه اهل بيت در حين رفتن از كوفه به شام ، به كربلا آمده اند و اين احتمال ، به جهاتى بعيد است . و هم احتمال داده شده كه بعد از مراجعت از شام ، به كربلا آمده اند ؛ لكن در غيرِ روز اربعين بوده ؛ چه ، سيّد و شيخ ابن نَما كه نقل كرده اند ورود ايشان را به كربلا ، به روز اربعين ، مقيّد نساخته اند . [١] و اين احتمال نيز ضعيف است ، به سبب آن كه ديگران ، مانند صاحب روضة الشهدا [٢] و حبيب السِيَر [٣] و غيره [٤] كه نقل كرده اند ، مقيّد به روز اربعين ساخته اند و از عبارت سيّد نيز ظاهر است كه با جابر ، در يك روز و يك وقت ، وارد شدند، چنان كه فرموده : «فَوافَوا فى وَقتٍ واحِدٍ» و مسلّم است كه ورود جابر به كربلا ، در روز اربعين بوده ، و به علاوه آنچه ذكر شد ، تفصيل ورود جابر به كربلا در كتاب مصباح الزائر سيّد ابن طاووس و بشارة المصطفى [٥] ـ كه هر دو از كتب معتبره است ـ موجود است و ابدا ذكرى از ورود اهل بيت در آن هنگام نشده ، با آن كه به حسب مقام بايد ذكر شود . [٦]
ب . عدم بازگشت اهل بيت امام عليه السلام به كربلا در اربعين اوّل
سيّد ابن طاووس قدس سره بازگشت اهل بيتِ سيّد الشهدا عليه السلام را در اربعين اوّل ، مستبعد
[١] ر . ك : ص ٣٨٣ ح ٢٤٤٥ و ٢٤٤٦ .[٢] روضة الشهدا : ص ٣٩١ .[٣] تاريخ حبيب السير : ج ٢ ص ٦٠ .[٤] توضيح المقاصد: ص ٦ . نيز ، ر . ك : بحار الأنوار : ج ١٠١ ص ٣٣٤ .[٥] ر . ك : ص ٣٨٥ ح ٢٤٤٩ و ص ٣٨٧ ح ٢٤٥٠ .[٦] منتهى الآمال : ص ٥٢٤ .