واژه «سِبط» در لغت ، به معناى تيره و طايفه و جماعت فرزندزادگان است [٢] كه در دوره اسلامى ، به صورت حقيقت شرعى در معناى «نقيب» و «امام» نيز به كار مى رود . بخشى از متون دينى به كار برنده اين واژه براى امام حسن و امام حسين عليهماالسلام ، ناظر به همين معنا هستند . از همين ره گذر ، پس از صدر اوّل اسلام، كاربرد سِبط به معناى «پسرِ دختر» نيز رواج يافت. معناى اصلى و ريشه اى اين واژه، امتداد چيزى است. [٣]

توضيح

واژه «سِبط» ، به معناى نسل و فرزندزادگان (خواه دخترى يا پسرى) است ، همان طور كه به جماعت و طايفه اى از عرب ، «قبيله» گفته مى شود، به جماعت و طايفه اى از بنى اسرائيل نيز «سِبط» مى گفتند . [٤] بنا بر اين ، «سِبْط» در اصل ، اسم جمع است به

[١] اين پژوهش ، توسّط فاضل گران مايه جناب آقاى محمّد احسانى فر انجام شده است .[٢] ر. ك : لسان العرب : ج ٧ ص ٣١٠ ، تهذيب اللّغة : ج٢ ص١٦١٥.[٣] ابن فارس: «السّين و الباء و الطاء ، أصل يدلّ على إمتداد شى ء و كأنّه مقارب لباب الباء و السّين و الطاء؛ يقال: أسبط الرجلُ إسباطا، إذا امتدّ و انبسط بعد ما يُضرَب» (معجم مقاييس اللّغة : ج ٣ ص ١٢٨) ؛ راغب اصفهانى: «أصل السبط، إنبساط فى سهولة» (مفردات ألفاظ القرآن : ص ٣٩٤).[٤] علاوه بر تصريح لغويان، طَبرِسى در تفسير: «شُعُوبًا وَ قَبَآئِلَ ... » (حجرات : آيه ١٣) مى گويد : «مقصود از شُعوب ، مردمان عجم و مقصود از قبائل ، گروه هاى عرب و مقصود از اَسباط ، شاخه هاى بنى اسرائيل است و اين ، از امام صادق عليه السلام روايت شده است» (مجمع البيان : ج ٩ ص ٢٠٧ ، بحار الأنوار: ج٤٨ ص٣٠٤).