دانشنامه امام حسين عليه السلام بر پايه قرآن، حديث و تاریخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٦٣
٦ / ٧
سَكينه
نام وى ، آمنه است و امينه و اُمَيمه نيز گفته اند . سَكينه ، لقب اوست كه مادرش به وى داد . مادرش رَباب دختر اِمرؤ القَيس است . [١] وى در مدينه به دنيا آمد . سال ولادت او در مصادر تاريخى به ثبت نرسيده است ؛ امّا برخى محقّقان ، بر پايه حدس و گمان ، سال ولادت وى را ٤٧ هجرى دانسته اند ؛ ليكن بر پايه اطّلاعاتى ديگر، بايد سال ولادت وى ، حدود ٥١ هجرى باشد ؛ زيرا : ١ . فاطمه ، از سكينه بزرگ تر بود و برخى مورّخان ، بدان تصريح كرده اند و شايد سپردن كتابى در هم پيچيده (مَلفوف) و وصيّت نامه از سوى امام حسين عليه السلام به وى نيز بدين جهت باشد. [٢] ٢ . هر دو در سنّ ازدواج بوده اند . بدين جهت ، در برخى مصادر آمده كه امام حسين عليه السلام ، حسن مُثنّا را در برگزيدن فاطمه و سكينه ، مُخيَّر ساخت. [٣] ٣ . اُمّ اسحاق كه مادر فاطمه است، نخست ، همسر امام مجتبى عليه السلام بود و پس از شهادت ايشان در سال ٥٠ ق ، با امام حسين عليه السلام ازدواج كرد. [٤] سكينه، زنى خوش خو، ظريف، زيبارو ، عفيف ، [٥] اهل شعر و ادب و از راويان حديث بود. بزرگان قريش و بزرگان شعر و ادب ، در مجلس وى حاضر مى شدند . سكينه ، نخست با پسرعمويش عبد اللّه بن حسن ، ازدواج كرد [٦] و عبد اللّه ، پيش از عروسى يا پس از عروسى ، در كربلا به شهادت رسيد . برخى نقل ها همسر نخست وى را مُصعَب بن زبير دانسته اند . وى پس از مصعب ، با مردانى ديگر نيز ازدواج كرد . همسران وى ، به ترتيب پس از عبد اللّه بن حسن ، عبارت اند از: مصعب بن زبير، عبد اللّه بن عثمان بن عبد اللّه ، زيد بن عمرو بن عثمان، ابراهيم بن عبد الرحمان بن عوف و اصبغ بن عبد اللّه بن مروان . اقوال ديگرى نيز در اين مسئله وجود دارد . سكينه ، در حادثه عاشورا حضور داشت و به همراه اسيران ، به كوفه و شام و از آن جا به مدينه رفت . درگذشت وى ، در منابع تاريخى ، در ربيع اوّل سال ١١٧ هجرى ثبت شده است . البتّه برخى ، سال ٩٢ و ٩٤ ق ، را هم نوشته اند. مكان دفن وى ، بنا بر مشهور ، مدينه است ؛ [٧] ولى شام ، مكّه و مكان هاى ديگر هم گفته شده است .
[١] ر. ك: ص ٢٨٣ (فصل پنجم : همسران / رباب).[٢] ر. ك: ج ٢ ص ٣١٧ (بخش سوم / فصل چهارم / آنچه به دختر بزرگش داد).[٣] ر. ك: ص ٣٥١ فاطمه.[٤] ر. ك: ص ٣٥١ ( فاطمه)و ص ٢٩٥ (فصل پنجم : همسران / اُمّ اسحاق) .[٥] در تاريخ دمشق آمده: «ارجمندترين بانوى قريش بود» و در وفيات الأعيان آمده است: «سَرور زنانِ روزگار خويش بود» .[٦] با توجّه به اين كه عبد اللّه در سنين كودكى شهيد شده ، ممكن است كه امام حسن عليه السلام ، دو فرزند به نام عبد اللّه داشته باشد ، چنان كه در سير أعلام النبلاء آمده كه عبد اللّه الأكبر ، همسر سَكينه بوده و در المجدى ، كنيه عبد اللّه ، ابو بكر آمده است . در الأغانى : نيز آمده كه كنيه عبد اللّه ، ابو جعفر و مادرش دختر سليل بن عبد اللّه بوده است .[٧] در معجم البلدان آمده است : «حق ، آن است كه قبر او در مدينه است» (ر . ك : ص ٣٧٧ ح ٢٤٣) .