دومين فرزند پسر امام حسين عليه السلام نيز على نام داشت و به دليل اين كه او ميان علىِ اكبر و علىِ اصغر قرار داشت ، علىِ اوسط (وَسَطى) نيز ناميده شده است . ايشان چهارمين امام از امامان دوازده گانه اهل بيت عليهم السلام است كه پس از شهادت پدرش به مقام امامت ، نائل آمد و امامت در نسل او امتداد يافت . مشهورترين كنيه هاى ايشان ، ابو الحسن ، [١] و مشهورترين القاب ايشان ، زين العابدين ، سيّد العابدين [٢] و سجّاد است . [٣] مادر وى ، شهربانو دختر يزدگرد است . قول مشهور ، سال ولادت ايشان را سال ٣٨ هجرى مى داند كه بر پايه آن در كربلا ، ٢٣ ساله بوده است . [٤] اقوال ديگر ، عبارت اند از : سال ٣٧ هجرى ، [٥] سال ٣٦ هجرى ، [٦] در زمان جنگ جمل [٧] و سال ٣٣ هجرى . [٨] روز ولادت ايشان ، روز جمعه [٩] ، پنجم شعبان [١٠] ، گزارش شده است . ايشان ، با فاطمه ، امّ عبد اللّه دختر امام حسن عليه السلام ، ازدواج كرد و داراى سه فرزند به نام هاى حسين ، محمّد (امام باقر عليه السلام ) و عبد اللّه شد . [١١] ايشان ، در ٥٧ يا ٥٨ سالگى ، در روز دوازدهم [١٢] يا بيست و پنجم محرّم [١٣] سال ٩٤ [١٤] يا ٩٥ هجرى [١٥] به وسيله وليد بن عبدالملك ، مسموم شد و به شهادت رسيد . امام زين العابدين عليه السلام ، در قبرستان بقيع ، در كنار قبر عمويش امام حسن عليه السلام به خاك سپرده شد .

[١] كنيه وى را ابو محمّد هم گفته اند . در برخى مصادر ، كنيه هاى ديگرى ، مانند : ابو الحسين ، ابو بكر ، ابو القاسم و ابو عبد اللّه آمده است .[٢] در تذكرة الخواص آمده است : پيامبر صلى الله عليه و آله او را «سيّد العابدين» ناميد.[٣] براى ايشان لقب هاى ديگرى نيز آمده است ، مانند : زكى ، امين و ذو ثفنات .[٤] در الطبقات الكبرى ، وى ٢٣ يا ٢٤ ساله شمرده شده است .[٥] در برخى نقل ها با عبارت «گفته شده است» آمده.[٦] البته با تعبير «گفته شده است» آمده .[٧] اين قول : در سر سلسلة العلويّة ، از ابن جرير طبرى نقل شده است .[٨] در الحدائق الوردية آمده : «دو سال مانده به پايان خلافت عثمان به دنيا آمده است» كه با توجّه به اين ديدگاه ، عمر ايشان ، ٢٨ سال مى شود ، در حالى كه چنين سنّى ، براى على اكبر گفته شده است .[٩] در المناقب ابن شهر آشوب آمده است : «روز پنج شنبه و گفته شده : روز يكشنبه».[١٠] نقل هاى ديگرى هم آمده است مانند: نهم شعبان و پانزدهم جمادى آخر .[١١] در لباب الأنساب ، از فرزند ديگرى به نام حسن نيز نام برده شده است.[١٢] در إعلام الورى روز وفات ايشان ، «شنبه» ذكر شده است .[١٣] اقوال ديگرى هم آمده است: دهم محرم، هجدهم يا نوزدهم محرم، و ٢٤ ربيع اوّل .[١٤] در تذكرة الخواصّ آمده : صحيح ترين قول ، اين است ؛ زيرا اين سال ، به جهت درگذشت فقيهان بسيار در آن ، «سال فقيهان» نام گذارى شده است .[١٥] در برخى كتاب ها ، سال وفات ايشان ، ٩٢ ، ٩٩ و ١٠٠ هجرى ذكر شده است .