فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٨٤ - ٢ـ خدا آفريننده كارهاى بندگان است

خواهيم كرد.

شيخ اشعرى، روزى در مسجد«بصره» روى منبر قرار گرفت وضمن اعلام بازگشت خود از مكتب اعتزال، چنين گفت: هر كس مرا شناخته كه شناخته است، من كسى بودم كه مى گفتم: قرآن مخلوق خدا است وخدا با اين چشمها ديده نميشود وكارهاى بد را، من انجام مى دهم، ولى من از اين عقيده توبه مى كنم وبر معتزله رد مى نمايم[١].

او در كتاب«ابانه» در باب دوم چنين مى گويد:

«آفريدگارى جز خدا نيست، وكارهاى بنده، آفريده خداست، چنان كه ميفرمايد:((وَاللَّهُ خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ))(صافات/٩٦).:(خدا شما وآنچه را كه ميسازيد; آفريده است.) وبندگان نمى توانند چيزى را بيافرينند، در حالى كه خود، آفريده شده هستند، چنان كه مى گويد:((هَلْ مِنْ خَالِق غَيْرُ اللَّهِ))(فاطر/٣) آيا آفريننده اى جز خدا هست؟[٢].

در كتاب «مقالات الاسلاميين»، در بخش تبيين عقائد اهل حديث، ميگويد:

«آنان مى گويند، آفريننده اى جز خدا نيست وگناهان بندگان را خدا مى آفريند وكارهاى بندگان، آفريده اوست وهيچ چيزى را بنده اى نمى تواند بيافريند»[٣].

شيخ اشعرى، در كتاب«لمع» با دو دليل عقلى خواسته است اين عقيده را ثابت كند واز آنجا كه دلائل عقلى او در اين مورد، كاملا سست وبى پايه است واصولا نمى توان نام دليل عقلى بر آن نهاد، از طرح ونقد آن صرف نظر مى كنيم،