فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢٨١ - غزالى و رعايت اصلح در باره بندگان

درباره بندگان، آنچه را بخواهد انجام مى دهد وهرگز بر او رعايت اصلح واجب نيست. اصولا درباره خدا وجوب متصور نيست واز كارهاى او سئوال نمى شود، اين بندگانند كه باز خواست مى شوند.»

محقق كتاب«قواعد العقائد»، در پاورقى،در تكميل نظريه غزالى مى گويد:

«خدا اگر همه مردم را بدون طاعتى به بهشت ببرد، بر او اشكالى نيست، واگر همگان را بدون گناهى به جهنم برد نيز بر او ايرادى نيست، زيرا او در ملك خود تصرف نموده است، وكسى از او طلبكار نيست. اگر پاداش دهد، به فضل وكرم خود داده است، واگر كيفر كند، در ملك خويش تصرف نموده است[١].»

پاسخ:

هدف كسانى كه رعايت اصلح را درباره خدا لازم مى دانند، اين است كه فعل خدا را از حالت عبث بيرون بياورند، زيرا او حكيم است وعبث به حكيم راه ندارد ودر آيات قرآنى به اين نكته اشاره شده است:((وَمَا خَلَقْنَا السَّمواتِ وَالاَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لاَعِبِينَ))(دخان/٣٨) «آسمانها وزمين وآنچه كه در ميان آن دو قرار دارد، به بازى نيافريده ايم».

در آيه ديگر مى فرمايد:((وَمَا خَلَقْنَا السَّماءَ وَالاَرْضَ وَمَا بَيْنَهُما باطِلاً، ذلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النَّارِ))(ص/٢٧).

«وما آسمانها وزمين وآنچه را كه در ميان اين دو قرار دارد، بيهوده خلق نكردهايم. اين گمان كسانى است كه خدا را نشناخته اند، پس واى براى كافران، از آتش دوزخ».