فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى

(١)

پيشگفتار

٥ ص

(٢)

بخش نخست مكتب اشعرى مؤسس و

٩ ص

(٣)

ابو الحسن اشعرى پايه گذار مكتب

١١ ص

(٤)

نسب و خاندان ابو الحسن اشعرى

١٣ ص

(٥)

ابو موسى اشعرى، نياى ابو الحسن اشعرى

١٥ ص

(٦)

مناظره اشعرى با استاد معتزلى خود، جبّائى

١٨ ص

(٧)

بررسى و تحليل اين مناظره

٢٠ ص

(٨)

مناظره ديگر ابو الحسن اشعرى

٢٢ ص

(٩)

بزرگ نمايى فزون از حدّ در حق اشعرى

٢٤ ص

(١٠)

بازگشت از مكتب اعتزال

٢٦ ص

(١١)

انگيزه هاى بازگشت از اعتزال

٢٧ ص

(١٢)

1ـ فشار حكومت عباسى بر معتزله

٢٩ ص

(١٣)

2ـ انديشه اصلاح در عقيده اهل حديث

٣٠ ص

(١٤)

ويژگيهاى مكتب اشعرى

٣١ ص

(١٥)

1ـ به كارگيرى عقل در عقايد

٣٢ ص

(١٦)

2ـ مكتبى ميانه رو بين معتزله و أهل حديث

٣٣ ص

(١٧)

تاريخ انتشار مسلك اشعرى

٣٤ ص

(١٨)

آثار علمى ابو الحسن اشعرى

٣٨ ص

(١٩)

درگيرى مستمر ميان اشاعره و حنابله

٤١ ص

(٢٠)

گفتار ذهبى در باره اشعرى

٤٢ ص

(٢١)

استفتايى پيرامون ابو الحسن اشعرى

٤٤ ص

(٢٢)

گزارش فتنه و درگيرى ميان حنابله و اشاعره

٤٦ ص

(٢٣)

نامه بيهقى به عميد الملك

٤٨ ص

(٢٤)

نامه قشيرى به عميد الملك

٤٩ ص

(٢٥)

بخش دوم عقايد اشاعره

١٣ ص

(٢٦)

1ـ اشاعره و صفات خبرى

٥٧ ص

(٢٧)

اشاعره در كشاكش تشبيه و تعقيد

٦١ ص

(٢٨)

دو نظريه ديگر در باره صفات خبرى (تفويض و تأويل)

٦٧ ص

(٢٩)

معطّله چه كسانى هستند

٦٩ ص

(٣٠)

سخنى از ابو الحسن ندوى

تأويل صحيح و تأويل باطل

٧٥ ص

(٣٣)

2ـ خدا آفريننده كارهاى بندگان است

٨٣ ص

(٣٤)

استدلال اشعرى بر نظريه خلقت افعال

٨٥ ص

(٣٥)

تفسير صحيح گسترش قدرت و اراده او

٩٠ ص

(٣٦)

پيامدى به نام جبر و گريزگاهى به نام «كسب»

٩٤ ص

(٣٧)

نظريه كسب در هاله الى از ابهام

٩٥ ص

(٣٨)

باقلانى و نظريه كسب

٩٧ ص

(٣٩)

غزالى و نظريه كسب

١٠٠ ص

(٤٠)

تفتازانى و نظريه كسب

١٠٢ ص

(٤١)

همام الدين و نظريه تخصيص

١٠٣ ص

(٤٢)

ابن الخطيب و نظريه كسب

١٠٥ ص

(٤٣)

محققانى از اشاعره و نظريه كسب

١٠٦ ص

(٤٤)

افعال انسان و انديشمندان آزاد فكر

١٠٧ ص

(٤٥)

عبد الوهاب شعرانى و نظريه او در آزادى انسان

١٠٩ ص

(٤٦)

نظريه شيخ محمد عبده در باره افعال انسان

١١٠ ص

(٤٧)

عبد العظيم زرقانى دانشمند مصرى و افعال بندگان

١١١ ص

(٤٨)

شيخ محمود شلتوت و حرّيت انسان

١١٢ ص

(٤٩)

دستاويزهاى اشاعره از مسأله خلق افعال

١١٥ ص

(٥٠)

3ـ اراده گسترده خدا نسبت به همه كائنات

١١٩ ص

(٥١)

انگيزه اشاعره براى گسترش دادن اراده خدا

١٢١ ص

(٥٢)

دلائل اشاعره بر عموميّت اراده الهى

١٢٥ ص

(٥٣)

تحليل استدلالهاى اشاعره

١٢٦ ص

(٥٤)

تفسير صحيح عموميّت اراده

١٢٨ ص

(٥٥)

4ـ تكليف فراتر از قدرت و توان

١٣١ ص

(٥٦)

دلائل قرآنى اشعرى بر تجويز تكليف ما لا يطاق

١٣٤ ص

(٥٧)

تحليل آيات مورد استدلال

١٣٥ ص

(٥٨)

5 ـ قدرت، مقارن با انجام فعل است

١٣ ص

(٥٩)

چرا قدرت همراه با فعل است نه متقدم بر آن؟

١٤٦ ص

(٦٠)

تحليل اين اصل از اصول اشاعره

١٤٨ ص

(٦١)

انگيزه طرح اين مسأله چيست؟

١٤٩ ص

(٦٢)

6ـ رؤيت خدا در روز رستاخيز

١٥٣ ص

(٦٣)

رؤيت خدا از انديشه هاى يهوديان است

١٥٧ ص

(٦٤)

رؤيت بدون جهت، امكان پذير نيست

١٥٩ ص

(٦٥)

شرائط فيزيكى رؤيت

١٦٠ ص

(٦٦)

دلائل عقلى اشاعره بر رؤيت

١٦٢ ص

(٦٧)

رؤيت خدا مستلزم محالى نيست

١٦٣ ص

(٦٨)

مجوز رؤيت، وجود است، نه حدوث!!

١٦٤ ص

(٦٩)

دلائل نقلى اشاعره بر جواز رؤيت

١٦٦ ص

(٧٠)

تفسير آيه «إلى ربّها ناظرة»

١٦٨ ص

(٧١)

دلائل منكران رؤيت

١٧٠ ص

(٧٢)

آيه نخست « لاتدركه الأبصار»

١٧١ ص

(٧٣)

مقصود از «لطيف» چيست؟

١٧٣ ص

(٧٤)

آيه دوّم «ولايحيطون به علماً»

١٧٥ ص

(٧٥)

آيه سوّم «فأخذتكم الصاعقة»

١٧٦ ص

(٧٦)

سخن امام هشتم با ابوقرّة در باره رؤيت

١٨٠ ص

(٧٧)

خطبه هاى امام على عليه السلام در تنزيه خدا از رؤيت

١٨١ ص

(٧٨)

7 ـ خدا متكلّم به كلام نفسى است

١٨٥ ص

(٧٩)

نظريه معتزله در باره تكلّم خدا

١٨٨ ص

(٨٠)

نظريه حكما، در باره كلام خدا

١٨٩ ص

(٨١)

نظريه حنابله، در باره تكلّم

١٩١ ص

(٨٢)

نظريه اشاعره، در باره تكلّم

١٩٢ ص

(٨٣)

خدا متكلم به كلام نفسى است!

١٩٣ ص

(٨٤)

كلام نفسى سراپا ابهام است

١٩٥ ص

(٨٥)

تصويرهاى گوناگون اشاعره در مورد كلام نفسى

١٩٥ ص

(٨٦)

8 ـ كلام خدا، حادث نيست

٢٠٣ ص

(٨٧)

حدوث و قدم كلام خدا در سنت وارد نشده است

٢٠٦ ص

(٨٨)

نخستين كسى كه قرآن را قديم اعلام كرد

٢٠٨ ص

(٨٩)

انديشه قديم بودن قرآن، مايه تعدّد واجب است

٢١٣ ص

(٩٠)

دلائل اشعرى بر قديم بودن كلام خدا

٢١٧ ص

(٩١)

تعليل آياتى كه اشعرى به آنها تمسك جسته است

٢١٨ ص

(٩٢)

مقصود از روح در آيه (و يسألونك عن الروح )چيست؟

٢٢٢ ص

(٩٣)

موضع أهل بيت در باره حدوث و قدم كلام خدا

٢٢٤ ص

(٩٤)

9 ـ انكار حسن و قبح عقلى

٢٢٧ ص

(٩٥)

دلائل اشاعره بر نفى حسن و قبح عقلى

٢٣١ ص

(٩٦)

ملاك داورى عقل در تحسين و تقبيح

٢٣٦ ص

(٩٧)

تقسيم ادراكات عقلى به نظرى و عملى

٢٣٨ ص

(٩٨)

تقسيم هر دو ادراك به بديهى و غير بديهى

٢٣٩ ص

(٩٩)

ميزان حسن و قبح افعال چيست؟

٢٤١ ص

(١٠٠)

نقش حسن وقبح در بحثهاى كلامى

٢٤٤ ص

(١٠١)

اصول هشتگانه كلامى بر اساس حسن و قبح

٢٤٥ ص

(١٠٢)

بخش سوم بزرگان و پيشوايان اشاعره

٢٥١ ص

(١٠٣)

1 ـ قاضى ابوبكر باقلانى(م403)

٢٥٤ ص

(١٠٤)

لغزش نابخشودنى خطيب بغدادى

٢٥٦ ص

(١٠٥)

2 ـ ابو منصور عبد القاهر بن طاهر بغدادى(م429)

٢٥٩ ص

(١٠٦)

بررسى آثار كلامى ابو منصور

٢٦٠ ص

(١٠٧)

3 ـ امام الحرمين عبد الملك جويني(م478)

٢٦٣ ص

(١٠٨)

اساتيد و آثار علمى او

٢٦٤ ص

(١٠٩)

نمونه اى از افكار و آراى امام الحرمين

٢٦٦ ص

(١١٠)

افسانه ها و خرافات پيرامون زندگى او

٢٦٧ ص

(١١١)

4 ـ حجة الإسلام غزالى (م 505)

٢٦٧ ص

(١١٢)

غزالى و انكار حسن وقبح عقلى

٢٦٩ ص

(١١٣)

غزالى و وجوب معرفت شرعى نه عقلى

٢٧١ ص

(١١٤)

غزالى وتجويز تكليف فزون از توان

٢٧٣ ص

(١١٥)

غزالى و افعال بندگان

٢٧٦ ص

(١١٦)

غزالى و تفسير آيه استواء

٢٧٧ ص

(١١٧)

غزالى و تكلّم خدا

٢٧٨ ص

(١١٨)

غزالى و رؤيت خدا در رستاخيز

٢٧٩ ص

(١١٩)

غزالى و رعايت اصلح در باره بندگان

٢٨٠ ص

(١٢٠)

غزالى و اجتهاد دشمنان على

٢٨٣ ص

(١٢١)

5 ـ محمد بن عبد الكريم شهرستانى(م 548)

٢٨٥ ص

(١٢٢)

شهرستانى و دفاع از حقّ

٢٨٦ ص

(١٢٣)

اشتباهات شهرستانى در معرّفى فرق

٢٨٨ ص

(١٢٤)

6 ـ فخر رازى(م 606)

٢٩٠ ص

(١٢٥)

تأليفات و آثار علمى فخر رازى

٢٩٢ ص

(١٢٦)

سر سختى او در دفاع از عقايد اشعرى

٢٩٣ ص

(١٢٧)

نظرى به تفسير فخر رازى

٢٩٥ ص

(١٢٨)

وصيّت رازى به هنگام مرگ

٢٩٧ ص

(١٢٩)

سيف الدين آمدى (م 621)

٢٩٨ ص

(١٣٠)

آمدى و كتاب غاية المرام

٣٠١ ص

(١٣١)

8 ـ عبد الرحمن عضد الدين ابجى(م 756)

٣٠٣ ص

(١٣٢)

آثار عملى و فكرى او

٣٠٤ ص

(١٣٣)

گرفتارى در حصار تعصّب

٣٠٦ ص

(١٣٤)

9 ـ سعد الدين تفتازانى(م 793)

٣٠٧ ص

(١٣٥)

آثار عملى تفتازانى

٣٠٨ ص

(١٣٦)

تفتازانى اشعرى بود نه ماتريدى

٣٠٩ ص

(١٣٧)

10 ـ مير سيد شريف جرجانى(م816)

٣١٠ ص

(١٣٨)

آثار علمى مير سيد شريف

٣١١ ص

(١٣٩)

11 ـ علاء الدين قوشچى(م 779)

٣١٢ ص

(١٤٠)

بررسى شرح تجريد قوشچى

طبقه نخست و شخصيتهاى نوزده گانه

٣١٥ ص

(١٤٣)

طبقه دوم و شخصيتهاى نوزده گانه

٣١٥ ص

(١٤٤)

طبقه سوّم و شخصيتهاى نوزده گانه

٣١٦ ص

(١٤٥)

طبقه چهارم و شخصيتهاى هفت گانه

٣١٦ ص

(١٤٦)

طبقه پنجم و شخصيتهاى شانزده گانه

٣١٨ ص

(١٤٧)

طبقه ششم و شخصيتهاى شش گانه

٣١٩ ص

(١٤٨)

طبقه هفتم و شخصيتهاى چهارده گانه

مدارك و مآخذ كتاب

فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢

نام ........................................................ فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى جلد٢

مؤلف .......................................................................................... جعفر سبحانى

چاپ ........................................................................................................ نخست

ليتوگرافى .............................................................................................. اعتماد،قم

چاپخانه ................................................................................................... مهر ـ قم

تعداد ............................................................................................... ٣٠٠٠ نسخه

تاريخ ...................................................................................... آذر ١٣٧١ شمسى

حروفچيني ....................................... لاينوترنيك مؤسسه امام صادق عليه السلام قم

ناشر

قم ـ ميدان شهداء ـ انتشارات توحيد

تلفن ٢٣١٥١