فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ١٥٩ - رؤيت بدون جهت، امكان پذير نيست

گروهى اين مسأله را از زاويه نقل مى نگرند، مانند شهرستانى در نهاية الاقدام[١] و فخر رازى در بسيارى از كتابهاى خود[٢]، در حالى كه سيف الدين آمدى به آن از زاويه عقل مى نگرد، آن را تنها دليل بر جواز رؤيت مى شمارد و ادله سمعيه و نقليه را چندان مفيد نمى داند و مى گويد، در چنين مسأله عقلى، دلائل نقلى مفيد قطع و يقين نيستند[٣].

رؤيت بدون جهت

در ميان اشاعره، شخصيتهاى ارزنده اى هستند كه بر اثر وابستگى به اين منهج، به چنين عقيده اى كشيده شده اند، و اگر از روز نخست به آن وابسته نبودند، در مسأله رؤيت مخالفت مى ورزيدند، ولى چه مى توان كرد كه اين گروه در دامان پدران و مادران و محيط معتقد به مذهب اشعرى، پرورش يافته اند و هرگز نميتوانند آن را رها كنند، ليكن با يك چنين وابستگى شديد، جوانه هاى انكار، در گفتار آنان ديده مى شود; يكى از اين افراد سعد الدين تفتازانى است، او مى گويد:

«عقيده اهل سنت، اين است كه خدا در آخرت ديده مى شود و افراد با ايمان، او را پيراسته از جهت و مكان وحتى مقابله مى بينند»[٤].

در اينجا، انسان انگشت شگفت به دندان مى گيرد و با خود مى گويد: اين چه نوع رؤيتى است كه ميان بيننده و ديدنى هيچ نوع رابطه حسى نيست و رويارويي، ميان رائى و مرئى وجود ندارد و مرئى نيز فاقد مكان و جهت است، مع الوصف با همين چشمها ديده مى شود؟!! چنين رؤيتى منهاى اين لوازم، بسان شير بى يال و