درس بيستم: غيبت و عيب‌جويى‌ زندگى اجتماعى براساس صفا، صداقت، اطمينان، خوبى و خوش‌بينى پى‌ريزى شده تا انسان‌ها با آرامش و امنيت، برخوردارى از حقوق، بهره‌ورى از امكانات و برقرارى روابط حسنه، به زندگى خويش ادامه دهند و راه تكامل را بپويند. براى دوام و بقاى چنين بسترى، رعايت قوانين و مقررات، آداب و رسوم و روابط اخلاقى، ضرورى است.
در بعد اخلاق اجتماعى، رعايت اخلاق نيكو و پرهيز از رذايل مطرح است كه دسته اوّل به صفا و صميميت و معنويت جامعه مى‌انجامد و دسته دوم، آفات زندگى جمعى است كه سبب آسيب‌رسانى جدّى به كيان جامعه بشرى و استحاله آن مى‌شود.
در ميان رذايل اخلاق اجتماعى، غيبت و عيب‌جويى از زشتى و شناعت فراوانى برخوردار است كه نظاميان ارجمند حتماً بايد مراقب صفات نيكوى خود باشند تا به چنين آفاتى آلوده نگردند. بهترين رهنمودها را در اين مورد، آيات و روايات ا سلامى ارائه داده‌اند كه بحث را با آنها پى مى‌گيريم. نخست معناى اين دو واژه و ارتباط آنها با يكديگر را بيان مى‌كنيم، سپس هر يك از آنها را به‌طور جداگانه شرح مى‌دهيم.
- معنى واژه‌ها * «غيبت آن است كه چيزى درباره ديگران بگوييم كه اگر بشنود، ناراحت شود؛ خواه آن سخن، كاستى بدن يا اخلاق يا گفتار او را در برداشته باشد، خواه كارهاى دينى و دنيايى او را، بلكه بازگو كردن نواقص لباس و خانه و مركب سوارى ديگران نيز غيبت محسوب مى‌شود.» «١» اخلاق و تربيت اسلامى ١٦٥ ب - عيب‌جويى ص : ١٦٢