خلاصه درس‌ انسان نسبت به خود، خدا و مردم، حقوقى را بايد مراعات كند كه به «حق النفس، حق الله و حق الناس» موسوم است.
در شريعت مقدس اسلام، حق الناس از اهميت ويژه‌اى برخوردار است و با عبارتهاى زير از آن تمجيد شده است؛ فراتر از حق الله است، ركن دين است، برترين عبادت است، ثمره اخلاص و توحيد است، يكى از درجات توبه است و سبب ورود به بهشت است.
ارزنده‌ترين اثر تبيين حقوق، سخنان امام سجاد عليه السلام در اين باره است كه به «رسالة الحقوق» معروف است.
پايمال كردن حقوق نيز با چنين عباراتى نكوهش شده است؛ گناه كبيره است، سبب خوارى است، بركت روزى را مى‌برد، در روز قيامت مورد بازخواست قرار مى‌گيرد و سبب ورود به دوزخ مى‌شود.
پرسش‌ ١- چند نمونه از «حقّ الناس» را نام ببريد.
٢- برخى از ارزش‌هاى اداى حقوق را بنويسيد.
٣- برخى از عواقب پايمال كردن حقوق را بنويسيد.
٤- كدام امام، پايمال كردن حقوق را از گناهان كبيره شمرده است؟