اخلاق و تربيت اسلامى

اخلاق و تربيت اسلامى - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ١٦١

«يا هذا كُفَ‌ر عَنِ الْغيبَةِ فَانَّها ادامُ كِلابِ النَّارِ» «١» اى فلانى! از غيبت خوددارى كن كه غيبت، نانخورش سگ‌هاى جهنّم است! قرآن مجيد با روان شناختى خاصّى كه از انسان دارد و برنامه‌هاى عملى و تربيتى خود را نيز بر فطرت آدمى هماهنگ ساخته، با لحنى تهديدى، در عين حال احساسى و عاطفى، از پيروان خويش مى‌خواهد كه غيبت يكديگر را نكنند:
«وَ لا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً ايُحِبُّ احَدُكُمْ انْ يَأْكُلَ لَحْمَ اخيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ» «٢» هيچ يك از شما ديگرى را غيبت نكند، آيا كسى از شما دوست دارد كه گوشت برادر مرده خود را بخورد؟ (به يقين) همه شما از اين امر بدتان مى‌آيد! ٢- انگيزه‌ها امام صادق عليه السلام در اين باره مى‌فرمايد:
«اصْلُ الْغيبَةِ مُتَنَوَّعٌ بِعَشَرَةِ انْواعٍ؛ شِفاءُ غَيْظٍ وَ مُساعَدَةُ قَوْمٍ وَ تُهْمَةٌ وَ تَصْديقُ خَبَرٍ بِلا كَشْفِهِ وَ سُوءُ ظَنٍّ وَ حَسَدٌ وَ سُخْرِيَّةٌ وَ تَعَجُّبٌ وَ تَبَرُّمٌ وَ تَزَيُّنٌ» «٣» انگيزه غيبت، ده چيز مى‌تواند باشد:
١- كسى ناراحتى و كينه‌اى از ديگرى به دل دارد، از او غيبت مى‌كند تا خشم خود را تسكين دهد؛ ٢- به خاطر همراهى با گروهى، دست به غيبت مى‌زند؛ ٣- براى متهم كردن، زبان به غيبت مى‌گشايد؛ ٤- بدون اينكه پيرامون صحت و سقم خبرى تحقيق كند، آن را مى‌پذيرد و از اين رهگذر به غيبت آلوده مى‌شود؛ ٥- به سبب بدگمانى، غيبت مى‌كند؛