درس چهاردهم: رفق و مدارا «رفق» به معناى نرمى در گفتار و كردار است و مدارا يعنى ملايم بودن با مردم و خوش برخوردى. معنى اين دو واژه به يكديگر، نزديك است. بنابراين در ا ينجا هر دو را يكجا به بحث مى‌گذاريم.
مدارا، ضرورت زندگى اجتماعى‌ آدمى همه روزه با انسان‌هاى متعدّدى سر و كار دارد كه هر يك با رفتار و روحيه‌اى مخصوص زندگى مى‌كنند؛ يكى سالم است، ديگرى بيمار، سومى شادمان، چهارمى غمگين و ... بهترين نوع برخورد با همگان همان «رفق و مدارا» است كه امير مؤمنان عليه السلام فرمود:
«الرِّفْقُ مِفْتاحُ الصَّوابِ وَ شيمَةُ ذَوِى الْالْبابِ» «١» ملايمت، كليد درستى و روش خردمندان است.
تجربه نشان داده است كه هيچ كس بدون خصلت رفق و مدارا در زندگى موفّق نبوده است؛ خشك و خشن بودن درخانه، كانون خانواده را به‌پادگان نظامى تبديل مى‌كند؛ در اداره سازمان و كارخانه وبازار، كارساز نخواهدبود؛ دوستان‌را از انسان مى‌رنجاندو همسايگان‌را دلسرد مى‌كند.
اهميت اين خصلت به حدّى است كه خداوند، آن را بر سرآمد رهبران الهى (پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله) واجب كرده است و ايشان مى‌فرمايد:
«امَرَنى‌ رَبّى‌ بِمُداراةِ النَّاسِ كَما امَرَنى‌ بِاداءِ الْفَرائِضِ» «٢» پروردگارم مرا به مداراى با مردم فرمان‌داده همچنان‌كه به اداى واجبات فرمانم داده است.