اخلاق و تربيت اسلامى - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ١٠٧
انواع اخوّت رشته ايمان، همه مؤمنان را با هم مرتبط و برادر مىسازد و از اين رهگذر حقوقى را بر عهده هر يك مىگذارد، ولى طبيعى است كه همه برادران با هم يكسان نيستند و به تناسب ايمان، تقوا، اخلاص و ... در سطوح مختلفى قرار مىگيرند و هر سطحى نيز، نوعى خاص از دوستى را مىطلبد.
امام جواد عليه السلام مىفرمايد: مردى در بصره از امير مؤمنان عليه السلام در اين باره پرسش كرد، آن حضرت [در يك تقسيم كلّى و ابتدايى] فرمود: برادران دو نوعند:
١- برادران مورد وثوق «آنان چون دست و بال و اهل و مال هستند، پس اگر بر برادرت اعتماد كردى (و او را مورد اطمينان يافتى) ثروت و كمك خويش را از او دريغ مدار، با همدلانش، يكدل و با دشمنانش دشمن باش، رازش را پوشيده دار، به يارىاش شتاب و خوبىهايش را آشكار ساز.» ٢- برادران ظاهرى «تو با وجود آنان، خوشى زندگى را درمىيابى، بنابراين، اين مقدار خوشى را از آنان سلب نكن و چيزى بيش از اين از آنان نخواه و همانگونه كه آنان با خوشرويى و شيرينزبانى با تو رو به رو مىشوند، تو نيز چنين حالتى را از آنان دريغ مدار.» «١» واضح است كه در هر دو مجموعه ياد شده نيز نوسان زيادى وجود دارد و كمتر افرادى يافت مىشوند كه ارزش همسان داشته باشند، تا از عكسالعمل و حقوق مساوى برخوردار گردند شايد به همين علت همان امام همام مىفرمايد:
«احْبِبِ الْاخْوانَ عَلى قَدْرِ التَّقْوى» «٢» برادران را به اندازه تقوايشان دوست بدار.