حاكميت دينى
 
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص

حاكميت دينى - ابراهیم زاده، عبدالله - الصفحة ١٧٥

ديگرى، ليكن علاوه بر سخنان پيشين، چند نكته ديگر را نيز در اين زمينه بيان مى‌كنيم كه دقت در آنها بطلان و پوچى اين نظريه را به وضوح نشان مى دهد. پيش از ذكر آن نكات خاطر نشان مى كنيم نزد همه اهل فن اين مطلب پذيرفته شده است كه هر كس هر چه مى گويد و ادعا مى كند بايد به پيامدها و آثار سخن و نظر خويش نيز ملتزم و پايبند باشد.
اما آن نكات عبارتند از:
١- پذيرش نظريه «قبض و بسط» كه خلاصه مى شود در عدم حجيت قول كسى براى ديگرى، موجب نفى اين اصل بديهى و مقبول همه عقلاى عالم در «ضرورت رجوع جاهل به عالم» و غير متخصص به متخصص است. زيرا سخن مزبور به صورت قضيه سالبه كليه بيان شده و پيامدش اين است كه نبايد فهم هيچ متخصص و صاحب نظرى در هيچ رشته از علوم اعم از علوم دينى، پزشكى، اقتصادى، فرهنگى، نظامى، سياسى و غير آن براى غير متخصصان آن حجت و داراى ارزش و اعتبار باشد! آيا براستى چنين است؟ اگر چنين است پس چرا كشورهاى پيشرفته پيوسته در تلاشند تا كارها را به متخصصان و صاحب نظران بسپارند، و تنها اظهار نظر آنها را ملاك عمل قرار مى‌دهند؟
اين سخن نيز كه نظر متخصص در ساير علوم حجت است ولى در علوم دينى حجت نيست، غير منطقى و ترجيح بدون مرجح است.
٢- نظريه قبض و بسط، موجب نفى دين از اساس، و ناديده گرفتن فلسفه تشريع اديان الهى است؛ زيرا نتيجه اين ادعا كه «اصل دين امرى قدسى و آسمانى بوده و از دسترس فهم بشر بيرون است» اين است كه محتواى دين براى بشر قابل فهم و درك نيست، در حالى كه دين براى بشر ارسال شده است، تا با فهم عميق و دقيق معارف و بكار بستن آن به سعادت برسد. با فرض عدم امكان معرفت و فهم درست و كارا از دين، فلسفه تشريع اديان و ارسال پيامبران پوچ و بى معنا خواهد بود؛ علاوه بر اينكه مستلزم نوعى تناقض هم است، زيرا از يك طرف در متون دينى تصريح شده كه دين قابل فهم و درك براى شماست و در آيات و روايات دستور داده شده كه در دين تفقه كنيد و آن را فراگيريد، از آن طرف بگوييم كه دين به هيچ وجه قابل درك و فهم بشر نبوده و فوق درك و معرفت ماست و معرفت دينى، معرفت بشرى است!