دين، عبارت است از اصول علمى و سنن و قوانين عملى كه برگزيدن و عمل كردن به آنها تضمين كننده سعادت حقيقى انسان است. از اين رو، لازم است كه دين با فطرت انسانى هماهنگ باشد تا تشريع با تكوين مطابقت داشته باشد، و به آنچه آفرينش انسان اقتضاى آن را دارد پاسخ گويد. چنانكه مفاد آيه فطرت «فَاقِمْ وَجْهَكَ لِلدّينِ حَنيفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتى‌ فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها ...» «١» همين است.» «٢» در تعريف اوّل تصريح شده كه دين تأمين كننده سعادت دنيا و آخرت انسان است، و سعادت و صلاح دنيوى توأم با سعادت و كمال اخروى به يك اندازه مد نظر قر حاكميت دينى ٢٦ مراد از دنيا چيست؟
ص : ٢٣ ار گرفته است. در تعريف دوم هم علاوه بر آن با استناد به آيه فطرت تأكيد شده كه دين راستين دينى است كه با فطرت انسان و نيازهاى اصيل روحى و جسمى او سازگار و هماهنگ باشد و آنها را برآورده سازد.
سعادت حقيقى انسان در صورتى تأمين مى‌شود كه انسان در زندگى دنيا با برنامه و قوانين مترقى حركت و عمل كند و خواسته‌هاى دنيوى و نيازهاى جسمى و نفسانى او در حد معقول و منطقى برآورده شود. يعنى اين كه اهداف اخروى آن از اهداف دنيوى‌اش از هم تفكيك نشود. اين همان چيزى است كه عقل و فطرت بشر آن را اقتضا مى‌كند، و اسلام هم درصدد تحقّق آن است.
به عنوان نمونه، دو آيه كه در آنها تأكيد شده از دنيا و نعمتهاى آن بى‌بهره نمانيد ذكر مى‌شود:
١- «قُلْ مَنْ حَرَّمَ زينَةَ اللَّهِ الَّتى‌ اخْرَجَ لِعِبادِهِ وَالطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ ...» «٣» بگو: چه كسى زينتهاى الهى را كه براى بندگان خود آفريده، و روزيهاى پاكيزه را حرام كرده است؟! اين آيه بدنبال آيه‌اى است كه در آن دستور داده شده در هنگام نماز و عبادت‌