تشخيص داده، اعلام مى دارد. يا اين كه حكم كلى (فتوا) را بر مصداق معينى تطبيق دهد و تصديق كند؛ به عنوان مثال: حكم كند كه امروز اول ماه شوال است، تا حكم الهى «عيد فطر» و حرمت روزه در آن را اعلام كرده، و بر آن تطبيق و تصديق كند. «١» نمونه مثالهاى هر يك ازاحكام چهار گانه در تعريف صاحب جواهر عبارتند از:
١- حكم به حرمت استعمال تنباكو و ساير مواد مخدر براى انشاء حكم شرعى تكليفى.
٢- حكم به همسرى زنى براى مردى خاص، يا ملكيت چيزى براى كسى براى انشاء حكم وضعى.
٣- حكم به اين كه اين مايع، شراب است، براى انشاء موضوع حكم تكليفى.
٤- حكم به تحقق عقد ازدواج، كه موضوع «زوجيت» است يا حكم به وقوع عقد بيع كه موضوع «ملكيت» است، براى انشاء موضوع حكم وضعى.
طبق تعريف صاحب جواهر در همه اين موارد، فرامين و دستورات حاكم اسلامى، از آن جهت كه رهبر جامعه و رئيس حكومت اسلامى است حكم شرعى، و پيروى از آن لازم و واجب است.
اما تعريف فتوا، در تعريف آن گفته‌اند: فتوا عبارت است از اخبار از حكم كلى الهى در موضوعات كلى به استناد ادله مقرره در فقه (كتاب، سنت، عقل و اجماع)، اعم از آن كه به صورت خبر القا شود يا به صورت امر «٢». به عنوان مثال: فقيه پس از بررسى ادله و فحص كامل به حكمى از احكام الهى دست مى يابد، سپس نظر خود را به اين صورت اظهار مى كند كه مثلًا: «شراب حرام است» و يا «شراب نخوريد». «٣» تفاوتهاى فتوا و حكم‌ با تعريفى كه از فتوا و حكم ارايه شد به تفاوتهاى اين‌دو مى پردازيم:
١- فتوا از مقوله اخبار است (اخبار از حكم الهى)، ولى حكم از مقوله انشاء، يعنى‌