امامت از ديدگاه عقل و نقل

امامت از ديدگاه عقل و نقل - کریمی، جعفر - الصفحة ٩٤

و ولايت»، ابتدا لازم است معنا و مقصود برخى از كلمات و مفردات آن روشن گردد: «بيّنه» اين واژه به‌معناى دليل آشكار و روشن است. «١» چه‌بسا برخى امور آنقدر ظهور داشته باشند كه هر چه را بدانها مرتبط شود، روشن سازند، مثل نور كه خودش ظاهر است و سبب ظهور ديگر اشيا نيز مى‌شود. به كار بردن كلمه «بيّنه» در مورد «حجّة» و «آية» نيز از اين جهت است. به كسى كه بر ادعاى مدّعى شهادت مى‌دهد، شاهد و بيّنه گفته مى‌شود. در برخى از آيات قرآن، بصيرت خاص الهى و دليل و علم قطعى، كه خداوند به انبياى خود اختصاص داده و يا به‌طور مطلق، بر عموم افراد عطا نموده، نيز «بيّنة» خوانده شده است. «٢» مرحوم علّامه طباطبائى مى‌فرمايد: «منظور از «بيّنه» در اين آيه شريفه، آن بصيرت الهى است كه خداى تعالى به نفس رسول اللّه صلى الله عليه و آله داده بود، نه خود قرآن كريمى كه بر آن جناب نازل فرموده؛ زيرا طبق ظاهر آيه، اگر منظور قرآن بود، درست نبود كه جمله «فَلَا تَكُ فى‌ مِرْيَةٍ» بر آن متفرّع شود.» «٣» «يَتْلُوهُ» اين فعل از مصدر «تِلْو» به‌معناى پشت سرآمدن است، نه از مصدر «تلاوت» به معناى قرائت. «٤» «شاهِدٌ مِنْه» مراد از فراز فوق در اين آيه، شاهد بودن نيست، بلكه اداى شهادت است كه فايده‌اش‌