امامت از ديدگاه عقل و نقل - کریمی، جعفر - الصفحة ٥٢
حكم، جز متعلق به خدا نيست، دستور داده كه غير او را نپرستيد.
بنابراين، مقصود از اطاعت خداوند، پيروى اعتقادى و عملى از دين و مكتبى است كه از طريق وحى بر پيامبر صلى الله عليه و آله نازل فرموده است. اطاعت از خداوند به حكم عقل، لازم و ضرورى بوده و امر آيه ارشاد به اين حكم عقلى است.
٢- اطاعت از پيامبر صلى الله عليه و آله
با توجه به اصل «توحيد در اطاعت» پيروى از دستورات غير خدا در صورتى جايز است كه از سوى او مجوّزى داشته باشد. پيامبران الهى عليهم السلام از جمله كسانى هستند كه به اين مقام والا دستيافته و با اذن خدا، اطاعتشان واجب شده است؛ زيرا آنان بيانگر و اجرا كننده احكام خدا بوده و اطاعت آنها در طول اطاعت خداست. قرآن كريم مىفرمايد:
«وَ ما ارْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ الَّا لِيُطاعَ بِاذْنِ اللَّهِ» «١»
هيچ پيامبرى نفرستاديم، مگر اين كه به اذن خدا اطاعت شود.
نكته قابل توجه آن است كه اطاعت پيامبر صلى الله عليه و آله داراى دو بعد است؛ زيرا رسول خدا صلى الله عليه و آله داراى دو منصب و مقام ازسوى خداوند مىباشد كه هر كدام اقتضاى صدور فرمانها و دستوراتى را دارد كه اطاعت آنها واجب است:
الف- منصب تبيين احكام الهى: در اين بُعد، رسول خدا صلى الله عليه و آله مسؤوليت تبيين جزئيات احكام و آيات الهى را كه به او وحى گرديده و تفصيل آنچه را داراى اجمال است؛ بر عهده دارد. قرآن كريم مىفرمايد:
«وَ انْزَلْنا الَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ الَيْهِم» «٢»
ذكر (قرآن) را به سويت فرستاديم تا براى مردم آنچه را كه بهسوى آنان نازل گرديده، تبيين كنى.
ب- منصب حكومت و رهبرى: پيامبر صلى الله عليه و آله از سوى خداوند، داراى مقام ولايت و رهبرى در تمام شؤون سياسى، اجتماعى، اقتصادى و ... در جامعه اسلامى مىباشد و مسلمانان موظفند اوامر ولايى آن حضرت را بدون چون و چرا پيروى كنند. آيات «النَّبِىُ