امامت از ديدگاه عقل و نقل - کریمی، جعفر - الصفحة ٨٠
ج- روز فتح مكّه يا روز نزول آيه برائت: برخى ديگر احتمال دادهاند كه مقصود روز فتح مكّه است؛ «١» زيرا در آن روز، خداوند قدرت و شوكت مشركان را در هم شكست، بنياد بتپرستى را منهدم ساخت و آنان را از ايستادگى در مقابل اسلام و مسلمانان نااميد كرد. يا ممكن است روز نزول آيات سوره برائت، مورد نظر باشد «٢» كه اسلام تقريباً بر شبه جزيره عربستان گسترش يافت، آثار شرك از بين رفت و سنّتهاى جاهلى مُرد. در آن زمان، در مراكز دينى و مراسم حج، ديگر كسى از مشركان ديده نمىشد و خداوند ترس مؤمنان را به امنيّت مبدّل ساخت.
در پاسخ به اين احتمالات، بايد گفت: اولًا، حوادث مزبور مدتها پيش از نزول آيه شريفه بودهاست. ثانياً هر چند پس از آن حوادث، شوكت شرك درهم شكست، اما هنوز دين اسلام كامل نشدهبود و بسيارى از احكام و واجبات پس از آن حوادث نازل گرديد. «٣» بنابراين، اشكال اصلى بر نظريههاى مزبور اين است كه در هيچ كدام از اين روزها، نه كفار و مشركان از پيروزى بر اسلام مأيوس شدند و نه دين كامل گرديد.
د- روز غدير خم: ديدگاه مفسّران شيعه، كه مورد تأييد روايات متعددى بوده و با مضمون و محتواى آيه نيز سازگار مىباشد، آن است كه مراد از «اليوم» روز غدير خم است كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله، امير مؤمنان على عليه السلام را بهطور رسمى، بهعنوان جانشين پس از خود تعيين كرد. آن روز بود كه همه اميدهاى كفّار به يأس مبدّل شد؛ زيرا آنان پس از آن كه همه تهديدها، تطميعها، فشارها، جنگها و انواع تلاشها و توطئههايشان را براى نابودى اسلام و خارج كردن پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله از صحنه بىنتيجه ديدند و قدرت و شوكت اسلام را روز افزونتر يافتند، تنها به يك چيز اميد جسته بودند؛ گمان مىكردند دين اسلام وابسته به شخص پيامبر صلى الله عليه و آله است و او سرانجام، روزىاز دنيا مىرود و چون فرزند پسر ندارد، پس از او، نام و ياد خودش و دينش نيز از بين مىرود و بساط اسلام برچيده مىگردد؛ زيرا بقاى هر دينى وابسته به وجود حاملان، حافظان و كارگردانان آن است.
آنچه روزنه اميد كفّار را مسدود ساخت و آنان را در گرداب يأس فرو برد، آن بود كه خداوند