قابل ذكر است اين‌كه با نگاهى به موارد به كار رفتن كلمه «ولىّ» و «ولايت»، دو معنا بيش از همه به چشم مى‌خورد كه در كتب لغت نيز از مصاديق آن شمرده شده است: الف- معناى نصرت، يارى و دوستى؛ ب- معناى سرپرستى، رهبرى و تدبير امور. «١» با توجه به آنچه درباره مفردات آيه شريفه مزبور از نظر لغت، ذكر شده و نيز رواياتى كه در شأن نزول آيه نقل گرديده، دو نظر عمده از سوى مفسّران شيعه و اهل سنّت در تفسير اين آيه، بخصوص درباره منظور از «ولايت»، ذكر شده كه به طرح و بررسى هر يك مى‌پردازيم: الف- امامت از ديدگاه عقل و نقل ٦٧ «ولى» و«ولايت» ..... ص : ٦١ ولايت نصرت و محبت: گروهى از مفسّران اهل سنّت، از جمله فخر رازى، گفته‌اند كه اين دو آيه از نظر سياق و ارتباط، با آيات قبل و بعد خود، مشترك و داراى يك سياق‌اند و در نتيجه، آيه در مقام بيان وظيفه مؤمنان در زمينه «ولايت» اشخاص، به‌معناى «ولايت نصرت و يارى» است؛ زيرا در آيات قبل، از پيوند دوستى و اميد به نصرت و يارى يهود و نصارى‌ و كفّار نهى نموده و در اين آيه، «ولايت» به‌همين معنا را به خدا و پيامبر و مؤمنان منحصر كرده است. بنابراين، مقصود از «الَّذينَ آمَنُوا» (مؤمنان) در اين آيه، عموم مؤمنان بوده و معناى آن چنين است كه هر مؤمنى «دوست و ياور» مؤمن ديگر است. شبيه اين، در آيه‌اى ديگر فرموده: «وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ اوْلِياءُ بَعْضٍ» «٢» مردان و زنان مؤمن، بعضى از آنان ولىّ بعضى ديگرند. براساس آنچه در تفسير آمده است، صفاتى كه در آيه شريفه مورد بحث براى مؤمنان بيان شده صفت همه مؤمنان خواهد بود و مراد از ذكر اين صفات، بيان فرق ميان مؤمنان و منافقان است؛ زيرا آنان در انجام نماز، سستى مى‌كنند و از پرداخت زكات، بُخل مى‌ورزند، اما مؤمنان پيوسته بر اقامه نماز و اداى زكات پايبندند. اما از جمله «وَ هُمْ راكِعُونَ» معناى ظاهرى آن مراد نيست، بلكه مقصود معناى‌