امامت از ديدگاه عقل و نقل - کریمی، جعفر - الصفحة ٥٥
است، از جمله اينكه:
١- مطلق زمامداران و كسانى كه در مصدر امور قرار دارند و حكومت را در دست مىگيرند.
٢- زمامداران عادل كه برطبق حق و عدالت حكم مىكنند. «١»
٣- علماى دين كه زمامداران معنوى و فكرى مردماند و به عنوان «اهل حلّ و عقد» شناخته مىشوند. «٢»
٤- ائمّه معصوم عليهم السلام. «٣»
با توجه به لزوم عصمت اولىالامر- كه از آيه استفاده شد- هيچ يك از سه مورد اول نمىتواند مصداق اولىالامر بوده، وجوب اطاعت داشته باشد؛ زيرا فرض اول با فاسق بودن حاكم منافات ندارد و ممكن نيست كه اطاعت مطلق از آنان در كنار اطاعت خدا و پيامبر صلى الله عليه و آله واجب گردد. نظريه دوم و سوم نيز به دليل عدم اثبات عصمت افراد مورد بحث، بجز در مورد حضرت على عليه السلام مورد پذيرش نيست. بنابراين، تنها نظريه مفسران شيعه- كه اولىالامر را ائمّه معصوم عليهم السلام مىدانند و به حكم آيه تطهير «٤» مقام عصمت آنان به اثبات رسيده- مورد قبول است.
اولىالامر در روايات
روايات بسيارى از اهل سنّت و شيعه نقل شده مبنى بر اين كه آيه مورد بحث درباره حضرت على عليه السلام نازل گرديده. «٥» و در برخى از آنها، اسامى ائمّه معصوم عليهم السلام نيز بهعنوان مصاديق آن ذكر شده است. در اينجا، به ذكر چند نمونه از آنها مىپردازيم: