امامت از ديدگاه عقل و نقل - کریمی، جعفر - الصفحة ٥٤
٣- اطاعت از اولىالامر
كلمه «اولىالامر» مركب از «اولي» بهمعناى صاحب و «الْامر» بهمعناى شأن است.
منظور از آن كسانى است كه شؤون مربوط به دين و دنياى مؤمنان (مورد خطاب آيه) را برعهده دارند و از متن جامعه اسلامى برخاستهاند. مقصود از اطاعت آنها، اطاعت در فرمانهايى است كه براساس حكم خدا و رسول، در مقام رهبرى و اداره امور جامعه صادر مىنمايند. «١»
لزوم عصمت اولىالامر
نكتهاى كه از آيه شريفه استفاده مىشود، آن است كه «اطاعت مطلق و بدون قيد و شرط» از پيامبر صلى الله عليه و آله و اولىالامر همانند اطاعت از خدا واجب شده است. اين دليل بر آن است كه آنان هيچ فرمانى مخالف با حكم واقعى الهى صادر نمىكنند، و گرنه وجوب اطاعت از آنان موجب تناقض در كلام خدا مىگرديد؛ زيرا درصورتى كه از روى عمد يا سهو، گفتار يا كردارى برخلاف حكم الهى از پيامبر صلى الله عليه و آله يا اولىالامر سر زند، از سويى، بايد طبق فرمان «اطيعُو
امامت از ديدگاه عقل و نقل ٦٢ «ولى» و«ولايت» ..... ص : ٦١
ا الرَّسُولَ وَ اولِىالْامْرِ» اطاعتشان واجب باشد و از سوى ديگر، چون مخالف با حكم واقعى خداوند است، طبق صدر آيه (اطيعُوا اللَّهَ)، بايد اطاعت خدا را مقدّم داشت. در نتيجه، صدر و ذيل آيه به تناقض منتهى مىشود كه هم به چيزى امر و هم از آن نهى نمايد. و از آنجا كه از خداوند حكيم، سخن لغو يا منتهى به محال صادر نمىشود، آيه بر «عصمت» پيامبر صلى الله عليه و آله و اولىالامر دلالت دارد. «٢» اين حقيقت را برخى از مفسران اهل سنّت، از جمله فخر رازى، نيز اعتراف كردهاند. «٣»
«اولىالامر» چه كسانىاند؟
درباره «اولىالامر»، نظريات مختلفى از سوى مفسّران اهل سنّت و شيعه اظهار شده