جغرافيايى دور از هم رخ داده است ارائه دهيم. از اين جنگها سه مورد آن در اندلس، سه مورد در شام، سه مورد در اروپا و آناطولى و يك مورد در دريا (قبرس) صورت پذيرفته است.
بايد يادآور شد كه اين جنگها چيزى جز آذرخشى كوتاه در درازناى جنگى چند صد ساله نبوده است. فاصله زمانى ميان نبرد ملازگرد (٤٦٤ ه) و محاصره وين (١٠٨٣ ه) بيش از ششصد سال است؛ و همين فاصله زمانى بلند احاطه كامل به مجموعه رويدادها را دشوار و بلكه ناممكن مى‌سازد. از اين رو با به كارگيرى يك جدول زمانى، مهم‌ترين رويدادهاى هر يك از جنگها به بحث گذارده شد و كوشش گرديد تا ارتباط جنگها با يكديگر نشان داده شود.
در فصل‌بندى جنگها، نه معيار جغرافيايى بلكه معيار تاريخى مدّ نظر قرار گرفت و به حسب توالى زمانى مرتب گرديده شد. اگر بنا مى‌بود كه در فصل‌بندى كتاب، معيار جغرافيايى مد نظر قرار گيرد، بايد كه آنها را به شكل زير مرتب مى‌كرديم:
١. جنگهاى اندلس: زَلّاقه، الاركْ والْحَمْرا.
٢. جنگهاى شام: حطين، قدس و عين جالوت.
٣. جنگهاى اروپا و آسيا: ملازگرد، نيكوپوليس و محاصره وين.
٤. جنگ در دريا: جنگ قبرس- براى نمونه-.
درس‌آموزى از تاريخ هدف فرا روى هر پژوهش و پژوهشگرى است. آنچه بر اهميت درسهاى گرفته شده از تاريخ مى‌افزايد، وجود عوامل ثابت در جنگهاى دراز مدت است؛ كه بارزترين آنها وحدت عوامل ژئواستراتژيك، اهميت عامل جغرافيايى، مشابهت در «هدف جنگ»؛ مشابهت در روابط سياسى است كه گاه اهميت بيشترى مى‌يابد و در شمار عوامل ثابت قرار مى‌گيرد و گاه درجه اهميتش كاهش مى‌يابد و تحت تأثير عوامل اقتصادى قرار مى‌گيرد و در نتيجه در زمره عوامل متغيير به شمار مى‌آيد.
درسهاى قابل استفاده در زمينه «فن جنگ» از اهميت بيشترى برخوردار است؛ چرا كه جنگ دراز مدت صليبى در چارچوب جنگ با سلاحهاى سنتى انجام گرديد و اصول جنگ در آن دوره به ميزان كافى روشن بود كه به نوبه خود راهها و روشهاى جنگى را نيز به روشنى آشكار مى‌سازد. چنان كه اهميت شناسايى، پيشدستى در حمله، غافلگيرى، كارآيى در اداره جنگ، توازن در عقبه‌ها، روحيه و ديگر اصول جنگ و نقشى كه هر يك از اين اصول در قطعى ساختن جنگ به نفع هر يك از طرفين درگيرى دارد روشن مى‌گردد.