اين وضعيت همچنان در سرزمينهاى اسلامى حكمفرما بود تا آنكه عماد الدين زنگى به قدرت رسيد و دولت اتابكى زنگى در موصل تشكيل گرديد. دولتى كه هم خودش با صليبيها پيكارهاى فراوان كرد و هم سرداران بزرگى چون اسدالدين شيركوه و صلاح الدين ايوبى را در خود پرورش داد «١».
عمادالدين زنگى و بازپس‌گيرى رُها همه ملل جهان و از جمله ملّت اسلامى، پيشرفتها و افتخارات سياسى- نظامى شان را مرهون وجود قهرمانانى هستند كه از دو ويژگى سلحشورى و سياستمدارى، يكجا بهره‌مند بودند.
مطالعه زندگى يكايك حكمرانان اسلامى پس از رسول خدا (ص)، چه در دوره خلفاى راشدين و چه خلفاى اموى، عباسى و فاطمى و همچنين امويان اندلس و امپراتورى عثمانى آشكار كننده اين حقيقت است كه هرگاه زمامداران اسلامى از خصلت سلحشورى و شعور سياسى برخوردار بوده‌اند، اوضاع ملّت اسلام نيز به سامان بوده؛ و در مقابل به ميزان نا آشنايى آنان با آيين لشكركشى و آداب سربازى، اوضاع، آشفته و پريشان بوده است؛ چنان‌كه در دشوارى‌هاى بزرگ و اوضاع و احوال پيچيده نيز گره‌هاى كور هميشه با سرپنجه تدبير قهرمانان و مردان بزرگ گشوده شده است.
در ماجراى جنگهاى صليبى نيز اين حقيقت خود را به خوبى نماياند. مسلمانان با وجود كثرت عِدّه و عُدّه خويش از عهده صليبيها بر نيامدند؛ مگر پس از آنى كه قهرمانانى بزرگ همچون عماد الدين زنگى، نورالدين زنگى، اسد الدين شير كوه و صلاح الدين ايوبى از خاندانهاى زنگى و ايوبى پا به عرصه پيكار و جهاد گذاردند؛ و سرتاسر عمر خويش را در راه مبارزه با اروپائيان تجاوزگر سپرى كردند و سرانجام به يارى خداى بزرگ در پرتو روحيه معنوى و حماسى خويش شرّشان را از سر مسلمانان كوتاه كردند.