نگاهى نو به جنگهاى صليبى - بینش، عبدالحسین - الصفحة ٦٠
خوردار نبودند. در حالى كه مردمان عامى با انگيزه زيارت مكانهاى مقدس بيت المقدس به جرگه لشكريان صليب مىپيوستند، اشراف و نجيب زادگان اروپايى سوداى تشكيل مستعمره در سرزمينهاى شرقى را در سر مىپروراندند و پاپها در انديشه گستردن دامنه نفوذ خويش در بيزانس و خاورميانه بودند. به اين ترتيب مجموعه دلايلى كه در ذيل به شرح مىآيد، دست به دست هم داد و جنگى دويست ساله را بر ملت اسلام تحميل كرد.
١. دلايل تاريخى آغاز جنگهاى صليبى در اصل به تلاش اروپائيها و ملتهاى مسيحى به ويژه اسپانيائيها براى بازپسگيرى سرزمينهاى از دست رفته شان به دست اعراب در جنگهاى موسوم به استراد Reconquests باز مىگردد. پس از تهى شدن سرزمين اندلس از دولتهاى اسلامى قدرتمند و افتادن زمام امور آن سرزمين به دست ملوك الطوايف، روزگار نكبت مسلمانان فرا رسيد و مسيحيان شمال اسپانيا كه از دير باز با مسلمانان در حال زد و خورد بوده و انتظار فرا رسيدن چنين روزى را مىكشيدند، آغاز به پيشروى در قلمرو آنان كرده و شهرهاى جنوبى را، كه در دست حكمرانان پراكنده و ناتوان مسلمان بود، يكى پس از ديگرى به تصرف در آوردند.
در بحبوحه همين جنگها، امپراتور روم شرقى، الكسيس كومنيستى، پيكى نزد پاپ اوربن دوم فرستاد و در مقابل تهاجم مرزى تركان سلجوقى- موسوم به سلاجقه روم- در خواست كمك كرد. در پى آن پاپ در سال ١٠٩٥ م در اجتماعى مذهبى در كلرمون فرانسه، از ملل مسيحى خواست تا با تشكيل سپاهى گران از سراسر اروپا، سرزمينهاى از دست رفته در شرق را بازپس بستانند، تركان را از آسياى صغير باز پس بنشانند و راه زيارت به اماكن مقدس را بگشايند و آنها را از چنگ مسلمانان آزاد گردانند؛ و به اين ترتيب جنگ اول صليبى آغاز گرديد.
٢. دينى مىدانيم كه با لشكر كشى مسلمانان به قلمرو امپراتورى روم در روزگار خليفه دوم (سال ١٧ ه) سرزمينهاى سوريه و فلسطين و از جمله بيت المقدس به دست مسلمانان افتاد. زير تأثير روحيه و رويه تساهل و تسامح اسلامى نسبت به اهل كتاب، خلفا و كارگزاران مسلمان همواره نسبت به زايران مسيحى كه از سراسر اروپا عازم بيت المقدس مىگشتند خوشرفتار