نگاهى نو به جنگهاى صليبى - بینش، عبدالحسین - الصفحة ٧٢
كه لاتينهاى خردمندتر در جست و جوى راهى برآمدند تا مگر عيسويان و مسلمانان را كنار هم آرند، خاطره اين كشتار فجيع همواره سد راهشان بود «١». پاپ اوربان كه بىگمان پيوسته وقايع اعزام سپاهيان صليبى را دنبال مىكرده و منتظر شنيدن اخبار سرنوشت آنان بوده است، سرانجام گزارش زير را از سوى يكى از فرماندهان جنگ دريافت كرد:
اگر مىخواهيد بدانيد با دشمنانى كه در بيت المقدس به دست ما افتادند چه معامله شد، همين قدر بدانيد كه كسان ما، در رواق معبد سليمان در لجّهاى از خون مسلمانان مىتاختند و خون تازانوى اسب مىرسيد، تقريباً ده هزار نفر مسلمان در معبد قتل عام شدند و هر كس در معبد مىرفت تا بند پايش خون مىگرفت. از كفار هيچ كس جان سلامت نبرد، حتى زنان و اطفال را كشتيم. پس از كشتار نوبت به غارت خانهها رسيد. كسان ما چون از خونريزى سير شدند، به خانهها ريختند و هر چه به دستشان افتاد ضبط كردند. هر كس وارد خانهاى مىشد، آن را ملك مطلق خود مىشمرد؛ و اين رسم چنان جارى و سارى بود كه گويى قانون بود كه بايد مو به مو رعايت شود «٢».
بدون شك دريافت اخبار مربوط به كشت و كشتار و قتل و غارت براى اوربان خوشحال كننده بوده است وگرنه فرماندهان نظامى با چنين صراحتى آن را گزارش نمىكردند! صليبيان و يهوديان ارتباط و برخورد صليبيها با يهوديان در اثناى حركتشان به سوى خاور زمين، شايان توجه فراوان است. يهوديان كه در راه تجارتىِ ميان باختر زمين و كشورهاى عربى سكونت گزيده بودند، در تسهيل كار بازرگانى ميان شرق و غرب نقشى مؤثر ايفا مىكردند. آنان كه در كشورهاى اروپايى زندگى آرام و بى دغدغهاى را سپرى مىكردند، به طور گسترده به كار رباخوارى اشتغال داشتند. در نتيجه مسيحيانى كه ناچار بودند براى گذران زندگى دشوار خود، سودهايى كلان به آنها بپردازند، كينه آنان را به دل گرفته در پى فرصتى بودند تا خشم خويش را بر سر آنان فرود آورند «٣».