نگاهى نو به جنگهاى صليبى - بینش، عبدالحسین - الصفحة ١٤٢
سقوط قسطنطنيه پايه تحولى بزرگ و جهانى گرديد. اروپائيان كه پس از بسته شدن مسير قسطنطنيه و نيز نا امن بودن راه اسكندريه و درياى سرخ ناگزير، براى امور بازرگانى، بايد راه مخاطرهآميز درياى سياه و روسيه را در پيش مىگرفتند، به انديشه يافتن راهى تازه فرو رفتند كه هم مسير تجارتشان باز شود و هم از آن طريق مسلمانان را از پشت دور بزنند هر چند كه انديشه ايجاد يك ناوگان دريايى در اقيانوس هند و محاصره مسلمانان در درون خشكىها به سالها پيش از فتح قسطنطنيه باز مىگردد. پروفسور وات در اين باره مىنويسد:
اروپائيان غربى پس از قرن دوازدهم ميلادى آگاهى روشنى از قدرت دولتهاى اسلامى به طور اعم داشتند. رهبران آنها به شرايط بسيار پيچيده و استراتژيكى فكر مىكردند و دريافته بودند كه امكان ايجاد استحكاماتى در فلسطين و سوريه براى آنان وجود ندارد، مگر اينكه آسياى صغير و يا مصر تحت سلطه آنان قرار گيرد. شاه لويى فرانسوى با پياده شدن در مصر در سال ١٢٤٩ م و نيز لشكر كشى او به تونس در سال ١٢٧٠ م يك چنين افكارى در سر داشت در حوالى سال ١٣١٣ م گيوم آده، راهب مسيحى كه از ايران، هند و اتيوپى ديدن كرده بود كتابى تحت عنوان" Demodos arace nosextir pandis" (ريشه كن كردن مسلمانان) نوشت و در آن ميان به چيزهاى ديگر علاوه بر لزوم ايجاد ناوگان مسيحى در اقيانوس هند اشاره كرد.
فكر مسائل استراتژيكى گسترده براى گرفتن بيت المقدس در ميان مورخين جنگهاى صليبى قرن چهاردهم ميلادى نظير رومن لول) Romanlull (، مارينو سانودو) Marinosanudo (و فيليپ دومزيه) Philipdem ezieres (هنوز وجود داشت. از اين رو حتى در زمانى كه قدرتمندان واقعى، فكرى براى تحقّق آن در سر نداشتند مفهوم جنگ صليبى تبليغ مىگرديد «١».
گيوم آده كه براى نخستين بار پيشنهاد ايجاد ناوگانى دريايى در اقيانوس هند را به صليبيها داد، كشيشى بود از فرقه دومىنيكن كه در سال ١٣١٤ م ٧١٤/ ه به ايران آمد و در بازگشت پيشنهاد ايجاد سراسقفى در شهر سلطانيه را به پاپ داد كه مورد تصويب قرار