نگاهى نو به جنگهاى صليبى - بینش، عبدالحسین - الصفحة ١٣٧
در دوران جنگهاى صليبى آنان را محافظت مىكرد و كار دفاع را آسان و ميسر مىگردانيد و هم در دوران حمله بنيان كن و ويرانگر مغولان مؤثر واقع شد؛ به طورى كه اين قوم شكستناپذير پس از رسيدن به سرزمين شام و مصر متوقف و متحمل شكست گرديد؛ و يكى از عمده علل اين توقف وجود بناها و استحكامات نظامى بوده است «١».
امّا درباره دوران عثمانى و مقابله صليبيها با نيروهاى عظيم اين امپراتورى بايد گفت كه ضعف اروپائيان در برابر حملههاى زمينى عثمانى، به ويژه بسته شدن راه تجارى قسطنطنيه پس از تصرف آن به وسيله سلطان محمّد فاتح، آنان را به انديش نگاهى نو به جنگهاى صليبى ١٤٩ انگيزههاى ايران براى پذيرش صليبيها ص : ١٤٦ ه تشكيل ناوگانهاى بازرگانى و نظامى در درياها فرو برد و همان بود كه شرق و غرب عالم بر روى آنان گشوده شد و ثروتهايى عظيم و بى كران به سوى كشورهاى اروپايى سرازير گرديد.
با توّجه به آنچه گفته شد پيامد جنگهاى صليبى را، در دوران جنگهاى دويست ساله و نيز دوره عثمانيها، به صورت زير مىتوان فهرست كرد:
١- اتّحاد ملّتهاى اروپايى بر ضد مسلمانان.
٢- گشوده شدن پاى اروپائيان در ميان ملل اسلامى.
٣- كشته شدن شمارى بسيار از مردم مسيحى و مسلمان.
٤- سقوط امپراتورى بيزانس.
٥- نفوذ مسلمانان در اروپا.
٦- تغيير نظام اقتصادى اروپا.
٧- پيدايش تحول علمى- فرهنگى در اروپا و فراهم شدن زمينههاى رنسانس در اين قاره.
٨- ويران شدن و از رونق افتادن بنادر سواحل شرقى مديترانه «٢».
٩- كشف مناطق و راههاى جديد در جهان به وسيله اروپائيان.
١٠- سلطه انحصارى ملل اروپايى بر درياها.