فصل يكم: كلّيات‌ مفهوم شناسى‌ جنگهاى صليبى به طور خاصّ، به سلسله درگيريهايى گفته مى‌شود كه در سال ٤٨٩ ه/ ١٠٩٥ م به وسيله مسيحيان اروپايى و با هدف آزادسازى بيت‌المقدس «١» بر ضد مسلمانان آغاز گرديد و تا سال ٦٩٠ ه/ ١٢٩١ م، يعنى مدت دويست سال استمرار يافت. اين جنگها را از آن رو صليبى خوانده‌اند كه جنگجويان مسيحى، هنگام عزيمت به‌سرزمينهاى اسلامى، به فرمان «پاپ اوربان دوم» «٢»، صليب را نشان خويش قرار داده و آن را بر سينه و سلاحشان نقش مى‌كردند. «٣» جنگهاى صليبى به مفهوم خاصّ خود، چنان كه گفته شد، به همان مقطع زمانى محدود بود، امّا اين جنگها به معناى عام و فراگير آن كه همانا ايده صليبى گرى و تداوم مبارزه مسيحيت با اسلام باشد، همچنان تا به امروز برپا بوده و در جريان است. اين ايده ريشه در روحيه سلطه و انحصارطلبى، خود بزرگ بينى، زياده خواهى، استعمارگرى و تجاوز كارى اروپائيان دارد و چونان آتشى در زير خاكستر هر از چند گاهى در گوشه و كنار جهان اسلام شعله ور مى‌گردد.
به ويژه پس از حصول برترى تكنولوژيك غربيان كه به سبب آن مسلمانان در جايگاه ضعف قرار گرفتند، اين تقابل به شكل برخوردى يك سويه در آمده است. طى جنگهاى اوّل‌